Chuyển trường cho con về Tây Ninh mới, thời điểm êm nhất là dịp hè, kế đó là cuối học kỳ một. Thứ tự đúng là hỏi trường nơi đến có nhận con không trước, rồi mới xin trường cũ giấy chuyển trường và học bạ. Năm cuối cấp, nhất là lớp 9 và lớp 12, nên hạn chế chuyển nếu được, vì liên quan tới tuyển sinh và thi cử.
Nhiều gia đình về tỉnh vì công việc, vì nhà ở rộng hơn, vì gần ông bà. Người lớn thường lo xong nhà cửa mới nghĩ tới trường của con, trong khi trường học lại là thứ quyết định nhịp sống cả nhà mỗi ngày. Bài này đi theo đúng thứ tự cần làm, kèm những chuyện nhỏ mà phụ huynh từ thành phố về hay bất ngờ.
Chọn lúc chuyển: hè, giữa năm hay cuối cấp
Hè là lúc lý tưởng. Trường nơi đến đang tuyển sinh, sắp xếp lớp, còn chỗ. Con bắt đầu năm học mới cùng bạn mới, không phải chen vào một lớp đã thân nhau từ đầu năm. Nếu biết trước sẽ chuyển nhà, hãy sắp lịch dọn về trước khi năm học bắt đầu vài tuần.
Cuối học kỳ một là lựa chọn thứ hai. Con có điểm tổng kết học kỳ rõ ràng, học bạ đầy đủ, trường mới dễ xếp lớp. Chuyển giữa học kỳ thì vẫn làm được, nhưng con phải theo kịp chỗ chương trình đang dạy, và giáo viên mới chưa quen sức học của con.
Năm cuối cấp là chuyện cần cân nhắc kỹ. Tuyển sinh lớp 10 công lập theo quy định riêng của từng tỉnh, có điều kiện về nơi cư trú, về thời gian học ở tỉnh. Lớp 12 thì thi tốt nghiệp. Có gia đình chọn để con ở lại với ông bà hoặc họ hàng cho hết năm cuối cấp, rồi mới về. Muốn chuyển, hãy hỏi Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh về điều kiện cụ thể của năm đó.
Với trẻ mầm non và lớp một, chuyện đơn giản hơn nhiều. Điều đáng lo là chỗ trống ở trường gần nhà, vì nhiều nơi ven khu công nghiệp đông trẻ nhập cư, trường công dễ quá tải. Hỏi sớm, hỏi trực tiếp.
Thứ tự làm thủ tục chuyển trường
Thủ tục cụ thể do từng cấp học quy định và có thể điều chỉnh; dưới đây là trình tự phổ biến để phụ huynh khỏi làm ngược.
- Liên hệ trường nơi đến. Hỏi còn chỗ không, cần giấy tờ gì, có điều kiện về nơi cư trú không. Ghi tên người phụ trách.
- Làm đơn xin chuyển trường. Phụ huynh đứng tên, ghi rõ lý do như chuyển nơi ở, chuyển công tác.
- Xin trường nơi đến đồng ý tiếp nhận. Thường là ý kiến tiếp nhận ghi trên đơn hoặc giấy riêng, tùy cách làm của trường.
- Xin trường cũ giấy chuyển trường và học bạ. Mang ý kiến tiếp nhận về trường cũ. Kiểm học bạ đủ chữ ký, đóng dấu, đủ các năm.
- Nộp hồ sơ ở trường mới. Kèm giấy khai sinh bản sao, giấy tờ chứng minh nơi cư trú nếu trường yêu cầu.
- Đăng ký thông tin cư trú cho con. Nếu cả nhà chuyển hẳn, cập nhật cư trú để thuận tiện cho tuyển sinh các năm sau.
Liên cấp, chuyển trường ngoài tỉnh hay từ nước ngoài về có thể cần thêm bước xác nhận ở cấp trên. Hỏi Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc UBND xã, phường để biết nơi xử lý.
Những điều phụ huynh từ thành phố về hay bất ngờ
Bộ sách giáo khoa có thể khác. Cùng một chương trình nhưng mỗi trường có thể chọn bộ sách khác nhau. Hỏi trước để mua đúng sách, tránh mua hai lần.
Bán trú không phải trường nào cũng có. Ở thành phố quen gửi con cả ngày, về tỉnh có trường chỉ học một buổi hoặc không có bữa trưa. Phải tính người đón trưa.
Giờ vào học có thể sớm hơn. Nhiều trường ở tỉnh vào học sớm để tránh nắng. Lịch cả nhà phải đổi theo.
Đường tới trường khác hẳn. Đường làng, đường ven kênh, có đoạn không vỉa hè. Đi thử với con trước khi để con tự đạp xe.
Lớp học thêm ít lựa chọn hơn. Không có nhiều trung tâm như thành phố. Đây có khi lại là điều tốt, con có thời gian chơi nhiều hơn.
Giọng nói, cách gọi khác. Trẻ từ thành phố về có thể bị bạn trêu giọng, trêu cách nói. Chuyện nhỏ, nhưng cần hỏi han con những tuần đầu.
Liên lạc với giáo viên qua nhóm. Hầu hết lớp có nhóm liên lạc phụ huynh. Xin vào sớm để không lỡ thông báo.
Mùa mưa ảnh hưởng đi học. Vùng trũng có đoạn ngập sau mưa lớn. Chuẩn bị áo mưa, giày dép phù hợp và đường dự phòng.
Chọn trường gần nhà hay trường "tốt" ở xa
Trẻ tiểu học nên học gần. Đường xa làm con mệt, cha mẹ kiệt sức vì đưa đón. Khác biệt chất lượng giữa các trường tiểu học thường nhỏ hơn mình tưởng.
Hỏi phụ huynh trong xóm. Họ biết trường nào giáo viên tận tâm, trường nào sân chơi rộng, trường nào hay quá tải.
Đến trường vào giờ ra chơi. Nhìn sân trường, nhà vệ sinh, cách giáo viên trông học sinh, sẽ hiểu nhiều hơn mọi lời giới thiệu.
Hỏi về sĩ số lớp. Trường gần khu công nghiệp có khi sĩ số đông. Biết trước để kỳ vọng đúng.
Trường tư thục cần hỏi kỹ. Hỏi rõ học phí cả năm, các khoản thu thêm, điều kiện rút hồ sơ, đừng chỉ nghe tư vấn tuyển sinh.
Cẩn thận lời hứa "chắc chắn đậu". Không ai bảo đảm được kết quả tuyển sinh. Lời hứa kèm khoản tiền "lo chỗ" là dấu hiệu phải tránh.
Bậc trung học tính đường dài hơn. Con lớn tự đi xe đạp được thì trường xa vài cây số vẫn ổn, miễn đường an toàn.
Hỏi ý con. Con lớn có ý kiến riêng về trường, về bạn. Nghe con giúp con hợp tác hơn trong những tháng đầu khó khăn.
Giúp con qua những tuần đầu ở trường mới
Thủ tục giấy tờ chỉ là phần dễ. Phần khó là đứa trẻ phải bắt đầu lại từ đầu: không quen bạn, không quen thầy cô, không biết nhà vệ sinh ở đâu, giờ ra chơi đứng một mình. Trẻ không nói ra, nhưng thường biểu hiện bằng việc khó ngủ, lười đi học, cáu bất thường.
Cha mẹ có thể đưa con tới thăm trường trước ngày học đầu, đi một vòng sân, chỉ chỗ để xe, chỗ cổng đón. Ngày đầu, nếu được, đón con đúng giờ, đừng để con đứng chờ một mình. Mỗi tối hỏi con một câu cụ thể như "hôm nay ngồi cạnh bạn nào", thay vì câu chung chung "đi học vui không".
Xin gặp giáo viên chủ nhiệm trong tuần đầu, kể ngắn về con: con mạnh môn gì, yếu môn gì, tính nhút nhát hay hiếu động. Giáo viên biết sớm thì xếp chỗ ngồi, giao việc phù hợp, giúp con hòa nhập nhanh hơn.
Nếu sau một hai tháng con vẫn buồn bã kéo dài, bỏ ăn, sợ đi học, hãy trao đổi với giáo viên và cân nhắc gặp chuyên viên tâm lý học đường hoặc bác sĩ. Chuyển nhà, chuyển trường cùng lúc là thay đổi lớn với một đứa trẻ.
Câu hỏi thường gặp
Chuyển trường giữa năm học có được không?
Được, nhưng thuận lợi nhất là vào dịp hè hoặc cuối học kỳ một. Chuyển giữa học kỳ thì con phải theo kịp phần chương trình đang dạy ở trường mới. Hỏi trường nơi đến trước để biết còn chỗ và điều kiện tiếp nhận.
Hồ sơ chuyển trường thường gồm những gì?
Thường có đơn xin chuyển trường của phụ huynh, ý kiến tiếp nhận của trường nơi đến, giấy chuyển trường và học bạ của trường cũ, bản sao giấy khai sinh. Mỗi cấp học và mỗi trường có thể yêu cầu thêm, nên hỏi trước.
Không còn phòng giáo dục huyện thì hỏi ở đâu?
Sau khi bỏ cấp huyện, việc quản lý trường học được phân lại giữa xã, phường và Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh. Phụ huynh nên hỏi trường nơi đến trước, rồi UBND xã, phường hoặc Sở nếu cần.
Con lớp 9 có nên chuyển về tỉnh không?
Nên cân nhắc kỹ vì tuyển sinh lớp 10 công lập theo quy định riêng của tỉnh, có thể có điều kiện về nơi cư trú. Hỏi Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tây Ninh về điều kiện năm đó trước khi quyết định.
Trường mới dùng bộ sách khác thì làm sao?
Hỏi trường danh sách sách giáo khoa năm học trước khi mua. Kiến thức theo cùng chương trình nên con không bị lệch nhiều, chỉ cần làm quen cách trình bày và bài tập của bộ sách mới.
