Cẩm nang du lịch Tây Ninh mới trọn tỉnh: từ núi Bà tới Đồng Tháp Mười

Du lịch Tây Ninh mới dễ nhất khi chia thành bốn cụm: núi Bà Đen và Tòa Thánh ở vùng núi và đạo; hồ Dầu Tiếng, rừng Lò Gò và các cửa khẩu ở vùng biên; nhà trăm cột, nhà cổ và sông Vàm Cỏ ở vùng hạ Long An cũ; rừng tràm, đồng sen, Làng nổi Tân Lập, Láng Sen ở Đồng Tháp Mười. Mỗi cụm cần ít nhất một ngày trọn, và không nên ghép hai cụm xa nhau vào cùng một buổi.

Tỉnh mới rộng và đa dạng tới mức một chuyến đi có thể gặp cả núi cao nhất Nam Bộ lẫn vùng đất trũng mênh mông. Đó là cái hay, cũng là cái bẫy: người lập lịch thấy "cùng tỉnh" nên nhồi quá nhiều, rồi mất phần lớn thời gian trên xe.

Cẩm nang này đi qua từng cụm, có bảng tra nhanh, các bước lập kế hoạch, ví dụ ba kiểu chuyến, những sai lầm hay gặp, và những lúc nên hỏi cơ quan có thẩm quyền thay vì tự quyết.

Bức tranh lớn: bốn cụm điểm trên một tỉnh hai nửa

Nếu chưa quen địa lý, nên đọc trước bài tỉnh Tây Ninh mới gồm những vùng nào để hình dung sáu vùng. Với người đi chơi, sáu vùng đó gom lại còn bốn cụm điểm, vì vùng ven TP.HCM chủ yếu là khu công nghiệp và dân cư, còn trục quốc lộ 22 là đường đi qua nhiều hơn là chỗ dừng lâu.

Cụm thứ nhất, núi và đạo, là nơi đông khách nhất. Núi Bà Đen với hệ thống chùa trên núi, cáp treo, đường leo; Tòa Thánh Tây Ninh với kiến trúc độc đáo và lễ cúng thời. Hai điểm gần nhau, đi chung một ngày được.

Cụm thứ hai, hồ và biên giới, thưa khách hơn. Hồ Dầu Tiếng mênh mông, rừng Lò Gò với rừng khộp và chim, các cửa khẩu Mộc Bài, Xa Mát với chợ biên giới. Cụm này hợp người thích cảnh rộng, thích đi xa và không ngại đường dài.

Cụm thứ ba, hạ Vàm Cỏ, là đất di sản. Nhà trăm cột ở Cần Đước, các nhà cổ ven sông, đình chùa lâu đời, vườn thanh long. Cụm thứ tư, Đồng Tháp Mười, là đất thiên nhiên: rừng tràm, đồng sen, đồng cỏ năn, chim nước, mùa nước nổi. Hai cụm này nằm ở nửa Long An cũ, nhưng cũng cách nhau khá xa.

Khách từ TP.HCM thường đi cụm một vào cuối tuần, cụm ba vào một ngày rảnh, và để dành cụm bốn cho một chuyến riêng đúng mùa. Cụm hai thường là cụm người ta chỉ khám phá khi đã quen tỉnh.

Tra nhanh các điểm nổi tiếng theo cụm

Bảng dưới gom các điểm có tiếng, ổn định, dễ tìm. Thời gian nên dành là ước lượng cho người đi thong thả, chưa tính đường xa.

Những điểm trong bảng đều là địa danh có tiếng, nhưng tình trạng mở cửa, cách vào, giá vé có thể thay đổi. Trước khi đi nên hỏi ban quản lý từng điểm hoặc trang thông tin chính thức.

Cụm núi và đạo: đi thế nào cho trọn

Lên núi Bà Đen buổi sáng. Sáng sớm mát, ít đông, mây đẹp. Chọn leo bộ hay cáp treo tuỳ sức; người lớn tuổi, trẻ nhỏ nên dùng cáp treo.

Viếng chùa Bà trước, lên đỉnh sau. Chùa Bà ở lưng chừng núi là nơi người ta đến lễ chính. Lên đỉnh là tuỳ thời gian và sức.

Tòa Thánh vào buổi trưa. Nhiều khách chọn tới trước giờ cúng thời trưa để xem lễ. Ăn mặc kín đáo, giữ im lặng, đứng đúng khu vực dành cho khách.

Đừng bỏ qua khuôn viên quanh Tòa Thánh. Khuôn viên rộng, nhiều công trình phụ, có hàng cây cổ thụ. Đi bộ chậm quanh đây cảm được không khí đất đạo rõ hơn.

Ăn chay quanh Tòa Thánh. Vùng này có nhiều quán chay ngon, hợp với không khí. Ăn trưa chay xong rồi đi tiếp là một nếp quen của khách hành hương.

Mua đặc sản ở chợ, không chỉ ven đường. Chợ địa phương có muối tôm, bánh tráng, mãng cầu, giá rõ hơn và có thể hỏi chuyện người làm.

Ngủ lại một đêm nếu đi xa. Ở lại một đêm thì sáng sau lên núi sớm, tránh được cả nắng lẫn dòng người.

Tránh mùa hội nếu muốn yên tĩnh. Tháng Giêng và các dịp lễ lớn rất đông. Ngày thường giữa tuần là lúc dễ chịu nhất.

Cụm hồ Dầu Tiếng và vùng biên giới

Ngắm hồ lúc chiều muộn. Mặt hồ rộng, hoàng hôn đẹp. Đường ra bờ hồ có đoạn là đường đất, mùa mưa nên dùng xe gầm cao.

Không tắm hồ ở chỗ không có cứu hộ. Hồ sâu, đáy không đều, có chỗ bùn lún. Mỗi năm vẫn có tin đuối nước ở các hồ lớn; đừng xuống nước vì thấy mặt hồ êm.

Rừng Lò Gò cần đi có hướng dẫn. Đây là rừng được bảo vệ, có khu vực hạn chế. Liên hệ ban quản lý trước, đi theo người hướng dẫn, không tự ý vào sâu.

Biên giới có khu vực cấm. Gần đường biên có những khu vực người lạ không được vào. Thấy biển báo thì quay lại, không chụp ảnh ở nơi cấm.

Chợ cửa khẩu: xem để biết. Chợ ở Mộc Bài, Xa Mát có hàng hoá đa dạng. Mua thì nhớ định mức hải quan và danh mục hàng cấm.

Không nghe lời mách "mang giùm". Nhờ mang giùm hàng qua cửa khẩu là việc tuyệt đối không nhận, kể cả khi người nhờ trông tử tế.

Đổ xăng, mua nước trước khi vào vùng sâu. Đường lên Tân Biên, Xa Mát về sau thưa dân, ít hàng quán.

Mang giấy tờ bản gốc. Trạm kiểm soát gần biên có thể kiểm tra. Hợp tác vui vẻ là đi nhanh nhất.

Cụm hạ Vàm Cỏ: nhà cổ, sông nước, vườn trái cây

Nhà trăm cột là điểm chính. Ngôi nhà gỗ cổ ở Cần Đước nổi tiếng với hệ cột gỗ và chạm khắc. Đi nhẹ nhàng, không chạm vào đồ gỗ chạm.

Hỏi chuyện người giữ nhà. Người giữ nhà cổ thường biết nhiều chuyện về gia đình chủ cũ, về nghề mộc xưa. Nghe kể là phần hay nhất.

Ghé đình, chùa làng. Vùng này có nhiều đình chùa lâu đời. Ghé vào giờ yên tĩnh, xin phép người coi đình nếu muốn vào trong.

Vườn thanh long vùng Châu Thành. Thanh long trồng nhiều ở vùng Châu Thành (cũ) quanh Tân An. Có nơi thắp đèn cho cây ra hoa trái vụ, ban đêm nhìn cả cánh đồng sáng đèn.

Mua lạp xưởng, gạo thơm ở nơi rõ nguồn. Lạp xưởng Cần Đước, gạo vùng Cần Đước có tiếng. Mua ở cơ sở có địa chỉ rõ, hỏi hạn dùng.

Đi xuồng trên sông rạch nhỏ. Có nơi cho khách đi xuồng ngắm vườn. Luôn mặc áo phao, ngồi giữa xuồng, nghe người lái.

Cụm này gần TP.HCM. Đi trong ngày dễ, hợp với người chỉ có một ngày rảnh.

Mùa khô dễ đi hơn. Đường quê khô ráo, nhà cổ sáng sủa, chụp ảnh đẹp.

Cụm Đồng Tháp Mười: rừng tràm, sen và mùa nước

Làng nổi Tân Lập là điểm dễ vào nhất. Có đường đi bộ xuyên rừng tràm, có xuồng, có chỗ cao ngắm toàn cảnh. Đi buổi sáng sớm là đẹp nhất.

Láng Sen cho người mê chim và đồng cỏ. Vùng đất ngập nước rộng, cần thời gian và nên hỏi ban quản lý về thời điểm chim nhiều.

Mùa nước nổi là mùa đặc trưng. Khoảng cuối mùa mưa, nước tràn đồng. Đi xuồng trong rừng tràm ngập nước là trải nghiệm khó quên.

Mùa sen giữa năm. Đồng sen nở nhiều trong mùa mưa. Sáng sớm hoa nở đẹp, trưa nắng cánh khép lại.

Muỗi và nắng là hai chuyện phải lo. Mang thuốc chống muỗi, áo dài tay mỏng, nón rộng vành. Trong rừng tràm có lúc rất nhiều muỗi.

Ăn món mùa nước. Cá linh, bông điên điển, bông súng, cá lóc nướng. Hỏi giá món tính theo ký trước khi gọi.

Ngủ lại gần đó. Đường xa, nên ngủ quanh vùng Mộc Hóa, Kiến Tường để sáng vào sớm.

Hỏi tình hình nước trước khi đi. Mức nước mỗi năm khác nhau. Gọi hỏi ban quản lý điểm tham quan một hai ngày trước.

Các bước lập một chuyến đi Tây Ninh mới

Làm lần lượt các bước sau, chuyến đi sẽ gọn và ít bất ngờ hơn.

1. Chọn mùa trước. Xem bài mùa nào đi Tây Ninh mới đẹp để biết cụm nào hợp tháng mình đi.
2. Chọn số cụm theo số ngày. Một ngày một cụm; hai ngày hai cụm gần nhau; ba ngày mới nên đi hai đầu tỉnh.
3. Xếp điểm lớn vào buổi sáng. Núi Bà, rừng tràm, đồng sen đều đẹp nhất và mát nhất buổi sáng.
4. Tính đường đi giữa các cụm. Đọc thêm bài di chuyển trong tỉnh Tây Ninh mới để chọn trục đường, cộng dư thời gian.
5. Chọn chỗ ngủ gần điểm sáng hôm sau. Ngủ gần núi để lên sớm, ngủ gần rừng tràm để vào sớm.
6. Kiểm tra lễ hội và mức nước. Hỏi ban quản lý khu di tích, điểm tham quan về lịch lễ, tình hình đường, mức nước.
7. Chuẩn bị đồ theo cụm. Đồ kín đáo cho nơi thờ tự, giày bám cho núi, thuốc chống muỗi và áo dài tay cho rừng tràm.
8. Có phương án dự phòng. Mưa lớn, đông quá thì bớt điểm. Đã bớt thì bớt thật, đừng cố bù vào buổi chiều.

Lịch mẫu cho hai và ba ngày có sẵn ở bài lịch trình Tây Ninh mới 2 ngày, 3 ngày, có thể lấy làm khung rồi chỉnh theo đoàn.

Ba kiểu chuyến thật và cách chúng diễn ra

Chuyến thứ nhất là một gia đình ba thế hệ từ TP.HCM, có ông bà ngoài bảy mươi và hai đứa nhỏ. Họ chỉ đi cụm núi và đạo, ngủ một đêm gần núi. Sáng lên núi bằng cáp treo, viếng chùa Bà, không lên đỉnh. Trưa ăn chay gần Tòa Thánh rồi vào xem lễ. Chiều về sớm, ghé mua bánh tráng. Cả nhà mệt vừa phải, ông bà hài lòng vì được viếng Bà, xem lễ trọn vẹn.

Chuyến thứ hai là hai bạn trẻ đi xe máy, muốn xem "cái Tây Ninh ít người biết". Họ đi Tân Biên, vào rừng Lò Gò theo người hướng dẫn, chiều ra bờ hồ Dầu Tiếng ngắm hoàng hôn. Chỗ vướng là quên đổ xăng trước khi vào vùng sâu, phải đẩy xe một quãng tới nhà dân xin mua. Lần sau họ nói sẽ đổ đầy bình ở thị trấn cuối cùng.

Chuyến thứ ba là một nhóm bạn mê chụp ảnh đi vào mùa nước nổi. Ngủ ở vùng Mộc Hóa, sáng tinh mơ vào Làng nổi Tân Lập, đi xuồng trong rừng tràm ngập nước, trưa ăn cá linh, chiều ghé đồng sen. Điều họ không lường là muỗi, và việc gọi xe về từ vùng sâu khó hơn đi vào. May chủ chỗ ở đã cho số một tài xế quen.

Ba chuyến khác nhau, nhưng giống ở chỗ: mỗi ngày một cụm, điểm lớn vào buổi sáng, ngủ gần điểm của sáng hôm sau. Những chuyến hỏng thường hỏng đúng ở ba chỗ này.

Những sai lầm hay gặp và cách sửa

Nhồi hai đầu tỉnh vào một ngày. Núi Bà và Đồng Tháp Mười cách nhau một chặng dài. Sửa: tách thành hai ngày, ngủ ở giữa.

Leo núi giữa trưa mùa khô. Say nắng, mất nước. Sửa: lên từ sáng sớm, giữa trưa nghỉ trong chùa.

Mặc quần đùi, áo hở vai vào nơi thờ tự. Bị nhắc, hoặc thấy ngại. Sửa: mang theo áo khoác mỏng, quần dài trong túi.

Tin bản đồ chỉ đường tắt ở vùng quê. Gặp cầu yếu, đường bờ kênh hẹp, đường ngập. Sửa: bám đường lớn, hỏi người địa phương.

Nghe lời "xem quẻ giải hạn" ở chỗ đông. Mất tiền vì bị gieo lo. Sửa: lịch sự từ chối, cúng tuỳ tâm.

Mua hàng cửa khẩu vượt định mức. Bị giữ hàng hoặc phạt. Sửa: hỏi rõ quy định hải quan trước khi mua nhiều.

Đi xuồng không mặc áo phao. Rủi ro đuối nước, nhất là với trẻ nhỏ. Sửa: luôn mặc áo phao, ngồi giữa xuồng.

Không hỏi giờ chuyến xe cuối. Lỡ xe về, phải ngủ lại bất đắc dĩ. Sửa: hỏi ngay khi xuống bến buổi sáng.

Đi mùa hội mà không chuẩn bị tinh thần chờ. Bực bội vì xếp hàng. Sửa: đi sớm, mang nước, đồ ăn nhẹ, kiên nhẫn.

Khi nào nên hỏi cơ quan có thẩm quyền hoặc người có chuyên môn

Muốn vào khu vực gần đường biên. Hỏi đồn biên phòng hoặc chính quyền xã sở tại. Không tự suy đoán chỗ nào được vào.

Muốn vào sâu rừng Lò Gò, Láng Sen. Liên hệ ban quản lý vườn quốc gia, khu bảo tồn để biết quy định và có người hướng dẫn.

Muốn leo đường mòn lên đỉnh núi Bà. Hỏi ban quản lý khu di tích về tuyến được phép đi và tình trạng đường, nhất là mùa mưa.

Mang hàng hoá qua cửa khẩu. Hỏi cơ quan hải quan tại cửa khẩu về định mức và hàng cấm. Không nghe lời truyền miệng.

Người đi có bệnh mạn tính. Hỏi bác sĩ trước khi leo núi, đi bộ dài ngoài nắng hay đi xuồng lâu.

Gặp tai nạn, lạc đường. Gọi cứu nạn 112, cấp cứu 115, công an 113. Báo vị trí càng rõ càng tốt.

Tổ chức đoàn đông vào Tòa Thánh. Liên hệ trước với bộ phận tiếp khách của Tòa Thánh để được sắp xếp.

Định quay phim, bay flycam. Nhiều khu vực, nhất là gần biên giới và nơi thờ tự, có quy định riêng. Hỏi xin phép trước, đừng bay rồi mới hỏi.

Câu hỏi thường gặp

Tây Ninh mới có những điểm du lịch nào nổi tiếng?

Nổi tiếng nhất là núi Bà Đen và Tòa Thánh Tây Ninh. Ngoài ra có hồ Dầu Tiếng, rừng Lò Gò – Xa Mát, nhà trăm cột Cần Đước, Làng nổi Tân Lập và Láng Sen ở vùng Đồng Tháp Mười.

Đi hết Tây Ninh mới cần bao nhiêu ngày?

Đi thong thả bốn cụm điểm chính cần khoảng bốn ngày trở lên. Nếu chỉ có hai ba ngày, nên chọn hai cụm và để dành phần còn lại cho chuyến sau.

Du lịch Tây Ninh tự túc có khó không?

Không khó nếu đi theo cụm và tính đường kỹ. Khó nhất là chuyển vùng giữa hai nửa tỉnh và gọi xe về từ những điểm xa.

Có thể bay flycam ở núi Bà Đen không?

Không nên tự ý bay. Nhiều khu vực thờ tự và vùng gần biên giới có quy định riêng, cần hỏi ban quản lý và cơ quan chức năng trước.

Làng nổi Tân Lập đi mùa nào đẹp?

Mùa nước nổi cuối mùa mưa là đẹp nhất vì rừng tràm ngập nước, đi xuồng thích. Mùa khô vẫn đi bộ trong rừng được nhưng cảnh nước ít hơn.

Đi Tây Ninh mới có cần thuê hướng dẫn viên không?

Ở núi Bà, Tòa Thánh, nhà cổ thì tự đi được. Vào rừng Lò Gò, Láng Sen hay đường mòn lên đỉnh núi thì nên có người hướng dẫn của đơn vị quản lý.