Quanh Tòa Thánh Tây Ninh có rất nhiều quán chay bình dân, vì tín đồ Cao Đài giữ lệ ăn chay theo kỳ, có người ăn sáu ngày, mười ngày mỗi tháng, có người ăn chay trường. Khách đến tham quan có thể ăn một bữa chay ở đây như một cách hiểu nhịp sống Hòa Thành, chỉ cần đi đúng giờ, hỏi giá trước và đừng hỏi quán chay có món mặn không.
Hòa Thành (cũ) không phải phố du lịch. Đây là vùng dân cư đông đúc quanh khu nội ô, nhiều gia đình đạo ở đây đã mấy đời, sáng đi cúng, trưa ăn chay, chiều ra chợ Long Hoa. Bữa ăn ở quán chay ven đường là chỗ khách chạm vào đời sống đó rõ nhất.
Bài viết không giới thiệu quán cụ thể, vì quán đổi chủ, đổi món liên tục. Thay vào đó là cách chọn, cách ăn và vài điều nên biết.
Vì sao vùng quanh Tòa Thánh nhiều quán chay?
Ăn chay là một phần trong việc tu tập của tín đồ Cao Đài. Lệ ăn chay theo kỳ, phổ biến là sáu ngày hoặc mười ngày trong tháng âm lịch, ai phát nguyện nhiều hơn thì ăn chay trường. Những ngày rằm, mùng một, quán chay quanh Tòa Thánh đông hẳn, có quán bán hết từ sớm.
Nhu cầu ấy kéo theo cả một nghề. Nhiều gia đình ở Hòa Thành làm đồ chay khô, tàu hủ, chả chay, bán cho quán và cho người đi đường. Người địa phương quen mua vài món về nhà nấu, hoặc mang lên thánh thất khi có việc.
Một chi tiết người ngoài hay để ý: quán chay ở đây ít khi làm món "giả mặn" quá cầu kỳ. Phần nhiều là bún, mì, bánh canh, cơm với rau, tàu hủ, nấm, đồ kho, nước dùng nấu từ rau củ. Có quán làm chả chay, nem chay, nhưng cái đáng ăn thường là những món giản dị.
Người trong đạo không đòi khách phải ăn chay khi vào nội ô. Nhưng đã ghé đây, ăn một bữa chay là cách lịch sự và dễ chịu để hiểu chỗ này hơn, mà lại rẻ, nhanh, hợp với trưa nắng.
Món chay bình dân nên thử khi ghé Hòa Thành
Bún chay nước lèo. Nước dùng ngọt từ củ, nấm, ăn kèm rau sống. Hợp bữa sáng trước khi vào xem lễ.
Bánh canh chay. Sợi bánh canh dẻo, nước sệt, thường có nấm và tàu hủ. Ăn nóng buổi sáng sớm.
Cơm chay đĩa. Chọn vài món kho, xào, canh. Bữa trưa sau thời Ngọ, cơm chay là lựa chọn nhanh nhất.
Tàu hủ các kiểu. Tàu hủ non, tàu hủ chiên, tàu hủ kho. Vùng này dùng tàu hủ nhiều nên món đậu thường ngon.
Mì xào chay. Nhanh, dễ ăn cho trẻ nhỏ không quen vị chay.
Gỏi cuốn chay. Mát, nhẹ, hợp ngày nắng. Hỏi xem nước chấm làm từ gì nếu ăn chay nghiêm.
Chè, nước mía, nước sâm. Quanh chợ có nhiều hàng nước, uống giải nhiệt sau khi đi ngoài nắng.
Đồ chay khô mua về. Chả chay, tàu hủ ky, nấm khô là quà quê nhẹ, dễ mang. Hỏi hạn dùng và cách bảo quản.
Chợ Long Hoa và nhịp sống quanh nội ô
Cách Tòa Thánh không xa là chợ Long Hoa, một trong những ngôi chợ lớn và lâu đời của Tây Ninh. Sáng sớm, chợ đông người mua bán rau củ, trái cây, đồ khô, đồ chay. Ghé chợ một vòng trước khi vào xem lễ trưa là cách để thấy Hòa Thành sống bằng gì.
Đi chợ vào giờ sáng là thú vị nhất. Trưa nắng, nhiều hàng đã dọn. Chợ đông, lối đi hẹp, nên giữ túi trước người, không cầm điện thoại chìa ra quay liên tục giữa các sạp.
Người bán ở đây quen khách địa phương hơn khách du lịch. Hỏi giá trước khi lấy hàng, mua ít thì đừng mặc cả quá gắt. Với đặc sản như muối tôm, bánh tráng, nên hỏi rõ nơi làm, ngày làm, vì ở chợ nào cũng có hàng từ nhiều nơi về.
Ngoài chợ, nhịp sống quanh nội ô khá chậm. Chiều mát, người già ngồi trước hiên, trẻ con đạp xe trên những con đường rợp bóng cây. Có những ngôi nhà cổng nhỏ, bàn thờ Thiên Nhãn nhìn thấy từ ngoài đường. Đó là dấu hiệu nhận ra nhà đạo, và là nhà riêng, không phải chỗ để ghé vào chụp ảnh.
Ăn uống quanh Tòa Thánh: những điều nên biết
Đi ăn sớm hoặc lệch giờ. Ngay sau thời Ngọ, quán gần cổng rất đông. Ăn trước 11 giờ hoặc sau 13 giờ thong thả hơn.
Ngày rằm, mùng một quán đông gấp mấy lần. Món ngon dễ hết sớm, đi muộn có khi chỉ còn cơm.
Hỏi giá trước với món không có bảng. Phần lớn quán bình dân giá phải chăng, nhưng hỏi trước vẫn là thói quen tốt.
Không mang đồ mặn vào quán chay. Mang theo bánh mì thịt, hộp cơm mặn rồi ngồi ăn trong quán chay là thất lễ với chủ quán.
Đừng hỏi "có món mặn không". Câu hỏi nghe vô hại nhưng dễ làm chủ quán ngại.
Ăn gọn, không bỏ mứa. Gọi vừa đủ, muốn thêm thì gọi thêm.
Người ăn chay nghiêm hỏi kỹ nước chấm, gia vị. Có nơi dùng nước tương, có nơi dùng nước mắm chay, cứ hỏi.
Không ăn uống bên trong nội ô khu thờ tự. Muốn ăn nhẹ thì ra ngoài cổng, ngồi ở quán.
Một buổi sáng ở Hòa Thành: gợi ý trình tự
Dành cho người muốn kết hợp ăn, chợ và xem lễ trong một buổi:
- Khoảng sáng sớm, ăn sáng chay. Một tô bún hoặc bánh canh nóng ở quán gần chợ.
- Dạo chợ Long Hoa. Xem hàng rau, đồ chay, đặc sản; mua nhẹ nếu cần.
- Uống nước nghỉ chân. Nước mía, chè dưới bóng cây trước khi vào nội ô.
- Vào nội ô, ngắm kiến trúc bên ngoài. Đi bộ dưới hàng cây, nhìn các cổng, sân, mặt tiền.
- Vào điện trước giờ Ngọ. Cởi dép, chọn chỗ ở khu khách, xem cúng thời.
- Ăn trưa chay sau lễ, lệch giờ một chút. Đợi dòng người tan bớt rồi hẵng vào quán.
Câu hỏi thường gặp
Tín đồ Cao Đài ăn chay như thế nào?
Tín đồ thường giữ lệ ăn chay theo kỳ, phổ biến là sáu hoặc mười ngày mỗi tháng âm lịch, người phát nguyện thì ăn chay trường. Vì vậy quanh Tòa Thánh có rất nhiều quán chay.
Khách tham quan có phải ăn chay khi vào Tòa Thánh không?
Không bắt buộc. Nhưng không nên mang đồ mặn vào quán chay hay ăn uống trong khu thờ tự; ăn một bữa chay quanh đây là cách dễ chịu để hiểu nơi này.
Gần Tòa Thánh có chợ không?
Có, chợ Long Hoa ở vùng Hòa Thành (cũ) là chợ lớn, lâu đời của Tây Ninh. Nên đi buổi sáng, khi chợ đông và đủ hàng nhất.
Món chay nào nên ăn ở Hòa Thành?
Các món bình dân như bún chay, bánh canh chay, cơm chay, tàu hủ là lựa chọn an toàn. Món giản dị thường ngon hơn món giả mặn cầu kỳ.
Ăn trưa gần Tòa Thánh có đông không?
Ngay sau giờ cúng trưa và ngày rằm, mùng một rất đông. Ăn sớm trước trưa hoặc lùi sau một chút sẽ thong thả hơn.
Có nên mua đồ chay khô về làm quà không?
Được, chả chay, tàu hủ ky, nấm khô là quà nhẹ, dễ mang. Nên hỏi hạn dùng, cách bảo quản và nơi làm.
