Tòa Thánh Tây Ninh hành lễ bốn thời mỗi ngày, vào giờ Tý, Mẹo, Ngọ và Dậu, tức quanh nửa đêm, sáng sớm, giữa trưa và chiều tối. Khách tham quan hầu hết xem thời Ngọ giữa trưa vì vừa với lịch đi. Nên tới trước giờ cúng ít nhất nửa tiếng, đứng ở khu vực dành cho khách và giữ im lặng suốt buổi lễ.
Xem cúng thời là phần nhiều người nhớ nhất sau chuyến đi: hàng trăm người áo trắng quỳ thẳng hàng, chức sắc áo vàng, xanh, đỏ ở phía trước, tiếng nhạc lễ và tiếng đồng nhi vang đều trong điện. Nhưng cũng chính lúc này dễ xảy ra chuyện thất lễ nhất, vì khách đông, ai cũng muốn có tấm ảnh đẹp.
Bài này nói những điều khách cần biết để xem trọn một buổi lễ mà không làm phiền người đang thờ cúng.
Cúng thời là gì và vì sao có bốn thời?
Cúng thời là nghi thức hành lễ định kỳ mỗi ngày của đạo Cao Đài. Bốn thời Tý, Mẹo, Ngọ, Dậu được giải thích là những thời điểm chuyển giao trong ngày, lúc âm dương giao nhau. Tín đồ ở xa Tòa Thánh vẫn cúng thời tại thánh thất địa phương hoặc tại nhà, nên đây là nhịp sống chứ không phải buổi biểu diễn cho khách.
Ở Tòa Thánh, mỗi thời cúng có chức sắc, chức việc và tín đồ tham dự, có ban nhạc lễ và đồng nhi tụng kinh. Thời Ngọ ban trưa thường đông khách nhất, còn thời Dậu chiều tối ít khách hơn, không khí lắng hơn. Thời Tý và Mẹo rơi vào đêm khuya và tờ mờ sáng, gần như chỉ người ở gần mới dự.
Lịch cúng là giờ của đạo, không phải giờ mở cửa cho khách. Vào những ngày lễ lớn, cách tổ chức có thể khác, khu vực khách có thể hạn chế hơn. Muốn chắc, nên hỏi trước người giữ trật tự hoặc ban tiếp khách tại chỗ, đừng dựa vào một bài viết hay một video cũ.
Một điều đáng biết: không có vé, không có ai bán chỗ ngồi xem lễ. Nếu có người ngoài cổng mời "dẫn vào chỗ đẹp xem lễ" kèm tiền công, cứ từ chối lịch sự và tự đi theo chỉ dẫn bên trong.
Trước giờ lễ: tới sớm để làm gì?
Có thời gian cởi giày dép, cất đồ. Sát giờ, chỗ để dép rất đông, xếp vội dễ thất lạc. Tới sớm thì thong thả hơn nhiều.
Kịp chọn chỗ đứng tốt trong khu khách. Khu dành cho khách có hạn. Đến muộn thường phải đứng phía sau, nhìn qua vai người khác.
Xem được cảnh tín đồ vào điện. Những phút trước lễ, người trong đạo lần lượt vào vị trí theo hàng. Đây là cảnh đẹp mà nhiều người bỏ lỡ.
Tránh nắng gắt ngoài sân. Gần trưa, sân Tòa Thánh rất nóng. Vào trong sớm vừa mát vừa đỡ mệt cho người lớn tuổi và trẻ nhỏ.
Dặn trước người đi cùng. Nói với trẻ nhỏ và người lần đầu đi rằng suốt buổi lễ phải im lặng, không chạy, không chỉ trỏ. Dặn ở ngoài dễ hơn nhắc ở trong.
Tắt chuông điện thoại. Một tiếng chuông giữa lúc tụng kinh là điều khiến cả hàng người quay lại.
Đi vệ sinh, uống nước trước. Buổi lễ kéo dài, ra vào giữa chừng làm phiền người xung quanh.
Hỏi chỗ đứng nếu không chắc. Người giữ trật tự sẵn lòng chỉ. Hỏi một câu tốt hơn đứng nhầm rồi bị mời đi.
Trong lúc lễ: những điều nên và không nên
Đứng hoặc ngồi yên ở khu dành cho khách. Không bước xuống khu vực tín đồ quỳ, kể cả khi thấy còn trống.
Không đi ngang qua hàng người đang lễ. Muốn đổi chỗ thì đi phía sau, men theo hành lang, chậm và nhẹ.
Giữ im lặng tuyệt đối. Không thì thầm giải thích cho nhau giữa buổi. Thắc mắc để dành ra ngoài hỏi.
Tắt flash, tắt âm chụp. Tiếng màn trập và ánh chớp trong điện yên tĩnh rất khó chịu. Nhiều khách quen tay quên tắt.
Không quay phim cận mặt chức sắc, tín đồ. Họ đang thờ cúng, không phải người mẫu. Chụp toàn cảnh từ xa là đủ đẹp.
Không dựng chân máy, gậy tự sướng. Vừa chiếm chỗ vừa che tầm nhìn người khác, lại dễ va vào cột.
Không ăn uống, nhai kẹo. Chai nước để trong túi, ra ngoài hẵng uống.
Ở lại tới khi lễ xong nếu được. Bỏ ra giữa chừng thì đi thật nhẹ, không gây tiếng động ở lối ra.
Nghe nhạc lễ thay vì chỉ nhìn qua màn hình. Nhiều người về mới tiếc vì cả buổi chỉ nhìn qua điện thoại. Cất máy vài phút, nghe tiếng đồng nhi, sẽ nhớ lâu hơn.
Bốn thời cúng: thời nào hợp với ai?
Bảng dưới đây giúp chọn thời cúng phù hợp. Giờ cụ thể theo lịch của đạo, nên hỏi lại tại chỗ:
| Thời cúng | Khoảng giờ | Hợp với ai | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Thời Tý | Quanh nửa đêm | Người ở gần, người trong đạo | Khách du lịch hầu như không dự, đường đi đêm vắng |
| Thời Mẹo | Tờ mờ sáng | Người ngủ lại gần Tòa Thánh | Không khí mát, ít khách, phải dậy rất sớm |
| Thời Ngọ | Giữa trưa | Khách tham quan, đoàn du lịch | Đông nhất, nên tới sớm, sân rất nắng |
| Thời Dậu | Chiều tối | Người muốn xem yên tĩnh | Ít khách hơn thời Ngọ, nên tính đường về |
Nếu chuyến đi kết hợp núi Bà Đen trong ngày, nhiều người chọn xem thời Ngọ rồi lên núi buổi chiều, hoặc đi núi buổi sáng rồi quay về xem thời Dậu.
Những tình huống thường gặp và cách xử lý
Đoàn đông đến sát giờ, hướng dẫn viên giục vào cho kịp. Lúc này dễ có người chen lấn ở chỗ để dép, hoặc nói to gọi nhau. Nếu đi đoàn, nên hẹn trưởng đoàn tập trung ở ngoài sân từ trước, phổ biến quy tắc một lần, rồi vào theo từng nhóm nhỏ.
Trẻ nhỏ quấy giữa buổi lễ là chuyện bình thường. Cách tốt nhất là một người lớn bế trẻ ra ngoài ngay, chờ ở sân hoặc dưới bóng cây, thay vì dỗ dành tại chỗ. Người trong đạo rất thông cảm với trẻ, nhưng tiếng khóc kéo dài trong điện vẫn làm gián đoạn.
Có khách mặc quần ngắn, áo hở vai đến tận nơi mới biết không được vào. Một số người mang theo áo khoác mỏng, khăn quấn hoặc quần dài để thay nhanh. Đây là chuyện nên chuẩn bị ngay từ lúc ra khỏi nhà.
Người lớn tuổi đứng lâu dễ mỏi. Trong khu khách thường có chỗ có thể ngồi, nhưng không phải lúc nào cũng đủ. Nên để người lớn tuổi vào trước, chọn chỗ gần lối ra, uống nước trước khi vào và ra nghỉ nếu thấy chóng mặt vì nóng.
Câu hỏi thường gặp
Tòa Thánh Tây Ninh cúng mấy giờ?
Tòa Thánh cúng bốn thời mỗi ngày vào giờ Tý, Mẹo, Ngọ và Dậu, tức quanh nửa đêm, sáng sớm, giữa trưa và chiều tối. Khách tham quan thường xem thời Ngọ. Giờ cụ thể nên hỏi lại tại chỗ, nhất là ngày lễ lớn.
Khách có được vào xem cúng không?
Được, khách được xem từ khu vực dành riêng theo chỉ dẫn của người giữ trật tự. Khách không xuống khu vực tín đồ đang quỳ hành lễ.
Xem cúng thời Ngọ nên tới sớm bao lâu?
Nên tới trước ít nhất nửa tiếng để cởi giày dép, chọn chỗ và xem cảnh tín đồ vào điện. Mùa du lịch, ngày cuối tuần nên tới sớm hơn.
Có cần đăng ký hay mua vé xem lễ không?
Không có vé xem lễ. Khách cứ ăn mặc chỉnh tề và theo chỉ dẫn bên trong; nếu có ai mời dẫn chỗ kèm tiền thì không cần nhận.
Đang xem lễ có được ra ngoài không?
Được, nhưng đi thật nhẹ, men theo phía sau và không đi ngang hàng người đang lễ. Trẻ nhỏ quấy thì nên bế ra ngoài ngay.
Buổi lễ có nhạc không?
Có, mỗi thời cúng ở Tòa Thánh có nhạc lễ và đồng nhi tụng kinh. Đây là phần nhiều khách thấy cảm động nhất, nên dành vài phút nghe thay vì chỉ chụp ảnh.
