Tham quan Tòa Thánh Cao Đài, khách chỉ cần nhớ năm việc: mặc kín đáo, cởi giày dép trước khi vào, đi theo lối dành cho khách, giữ im lặng và không đi ngang hàng người đang hành lễ. Nếu người giữ trật tự nhắc điều gì, làm theo ngay, không tranh luận.
Nói thì gọn, nhưng ngoài thực tế khách hay lúng túng ở những chỗ nhỏ: để dép ở đâu, vào cửa nào, có được ngồi không, chụp đến mức nào thì vừa. Bài này đi qua từng tình huống, kèm lý do, để người đi lần đầu tự tin hơn.
Ở đây không có vé, không có rào chắn kiểu khu du lịch. Chính vì vậy, sự tự giác của khách là thứ giữ cho không gian này còn yên tĩnh.
Vì sao phép tắc ở Tòa Thánh chặt hơn nơi khác?
Tòa Thánh vừa là điểm tham quan nổi tiếng vừa là trung tâm thờ tự của một tôn giáo đang hành lễ hằng ngày. Một ngày có hàng nghìn khách vào mùa cao điểm, nếu mỗi người thất lễ một chút thì buổi lễ của người trong đạo sẽ thành buổi chợ. Phép tắc đặt ra là để hai việc cùng tồn tại được.
Đạo Cao Đài là tôn giáo bản địa của Nam Bộ, Tòa Thánh là nơi tín đồ khắp nơi hướng về. Với họ, đến đây giống như về một nơi rất thiêng. Khách vào nhà người khác thì theo nếp nhà người ta, đó là cách nghĩ đơn giản nhất.
Thực tế người giữ trật tự ở Tòa Thánh khá mềm mỏng. Họ nhắc nhỏ, chỉ tay về lối đúng, ít khi gắt. Nhưng chính vì nhẹ nhàng nên nhiều khách không để ý, nhắc lần hai lần ba mới nghe. Hãy để ý tới những cái phẩy tay, cái lắc đầu, đó là lời nhắc.
Một điều nữa: đừng đem quy tắc của chùa hay nhà thờ áp vào. Ở chùa có khi được thắp nhang, đi quanh tháp; ở nhà thờ có khi được ngồi hàng ghế. Ở Tòa Thánh, cứ hỏi trước và làm theo chỉ dẫn tại chỗ.
Từ cổng vào tới lúc ra: làm gì ở từng chặng?
Trình tự một lượt tham quan, áp dụng cho cả khách lẻ và đoàn:
- Kiểm trang phục trước khi vào nội ô. Thay quần dài, khoác áo nếu cần, ngay tại xe.
- Gửi xe đúng chỗ. Theo hướng dẫn trong nội ô, không đậu chắn lối các cổng.
- Đi bộ qua sân, không gọi nhau ồn ào. Sân rộng nên giọng dễ vang, nhóm đông nên đi sát nhau.
- Cởi giày dép ở nơi quy định. Xếp gọn, nhớ vị trí. Để dép có đánh dấu giúp tìm lại nhanh.
- Vào đúng cửa dành cho khách. Nam và nữ có thể được chỉ vào hai phía khác nhau, cứ theo chỉ dẫn.
- Đi dọc hành lang, dừng ở giới hạn. Không bước lên các bậc nền chính điện, không chạm cột rồng, bệ thờ.
- Ra theo lối cũ, mang dép lại ở ngoài. Không mang dép bước vào hiên trong.
Đi đoàn thì trưởng đoàn đi đầu, một người đi cuối để nhắc những ai tụt lại chụp ảnh.
Chụp ảnh và quay phim: được đến đâu?
Ảnh toàn cảnh mặt tiền thoải mái. Chụp từ sân, bãi cỏ là góc đẹp và không làm phiền ai.
Bên trong thì tắt flash. Ánh chớp vừa chói vừa phá không khí, nhất là trong giờ lễ.
Không chụp cận người đang hành lễ. Toàn cảnh hàng người áo trắng từ xa thì đẹp; dí máy vào mặt một người thì thất lễ.
Không livestream ồn ào. Nói vào điện thoại để thuyết minh trực tiếp giữa điện là điều nhiều người khó chịu nhất.
Không dựng chân máy, gậy dài. Hành lang hẹp, đông người, dễ va vào người khác.
Flycam cần xin phép. Không tự ý bay trên khu nội ô. Muốn quay phải hỏi ban quản lý và cơ quan có thẩm quyền về bay thiết bị.
Không tạo dáng nhảy nhót, hôn nhau. Ảnh vui ở nơi khác thì được, ở đây thì không.
Gặp biển hay lời nhắc không chụp thì cất máy. Có khu vực, có lúc không được chụp. Không cần hỏi vì sao.
Đăng ảnh kèm chú thích tôn trọng. Mô tả cảnh, không bình luận giáo lý hay so sánh tôn giáo.
Đi cùng trẻ nhỏ, người lớn tuổi, khách nước ngoài
Dặn trẻ trước khi vào. Nói rõ: vào trong không chạy, không la, không sờ cột. Trẻ hiểu nhanh nếu được nói trước.
Một người lớn kèm sát một trẻ. Nội ô rộng, sân lớn, trẻ dễ chạy xa. Hẹn sẵn chỗ gặp nếu lạc, chẳng hạn một gốc cây dễ nhận.
Trẻ quấy thì bế ra ngay. Đừng dỗ tại chỗ trong giờ lễ.
Người lớn tuổi cần nước và chỗ ngồi. Cởi dép đi chân trần trên sân nóng buổi trưa có thể bỏng chân. Để người già vào bằng lối có bóng mát.
Khách nước ngoài nên được giải thích trước. Nhiều người quen kiểu nhà thờ, tưởng được ngồi bất kỳ đâu. Nói ngắn gọn quy tắc trước khi vào giúp tránh ngượng.
Phiên dịch nói nhỏ, ra ngoài hẵng giảng giải. Giải thích dài trong điện làm ồn cả khu.
Người khuyết tật hỏi người giữ trật tự. Có thể được chỉ lối thuận tiện hơn; hỏi trước sẽ đỡ vất vả.
Khách say xe, mệt nắng nghỉ ngoài sân trước. Vào trong rồi chóng mặt sẽ khó xoay xở hơn.
Khi lỡ làm sai thì sao?
Chuyện lỡ bước nhầm khu, lỡ cầm máy chụp lúc không nên, lỡ nói to ai cũng có thể gặp. Cách xử lý tốt nhất là dừng ngay, cúi đầu nhẹ xin lỗi, rồi làm theo chỉ dẫn. Người trong đạo ở đây quen tiếp khách, thấy thái độ thành thật thì không làm khó.
Điều nên tránh là cãi lý: "chỗ khác cho mà", "người kia cũng chụp mà". Mỗi lúc, mỗi khu có quy định khác nhau, và người giữ trật tự biết rõ hơn khách.
Nếu đi đoàn và có thành viên cố tình làm trái, trưởng đoàn nên kéo người đó ra ngoài nói chuyện, đừng để người trong đạo phải nhắc nhiều lần. Chuyện nhỏ ở một nơi thờ tự có thể thành chuyện lớn khi bị quay lại và lan trên mạng.
Sau chuyến đi, nếu có thắc mắc về giáo lý hay nghi lễ, có thể hỏi ban tiếp khách hoặc người trong đạo một cách từ tốn. Hỏi để hiểu thì ai cũng sẵn lòng; hỏi để tranh luận thì nên để dành.
Câu hỏi thường gặp
Vào Tòa Thánh có phải cởi giày dép không?
Có, khách cởi giày dép trước khi vào bên trong, để ở nơi quy định. Nên mang loại dễ tháo và nhớ vị trí để lúc ra không phải tìm lâu.
Nam nữ có phải đi cửa riêng không?
Tòa Thánh có quy định riêng về lối đi của nam và nữ trong điện. Khách cứ theo chỉ dẫn của người giữ trật tự tại chỗ là đúng.
Có được dùng flycam quay Tòa Thánh không?
Không nên tự ý bay. Muốn quay phải xin phép ban quản lý Tòa Thánh và tuân thủ quy định về bay thiết bị của cơ quan có thẩm quyền.
Dẫn trẻ nhỏ đi Tòa Thánh cần lưu ý gì?
Dặn trẻ trước khi vào, một người lớn kèm sát, hẹn sẵn chỗ gặp nếu lạc. Trẻ quấy trong giờ lễ thì bế ra ngoài ngay.
Lỡ bước vào khu không được vào thì làm sao?
Dừng lại, xin lỗi nhẹ nhàng và đi ra theo chỉ dẫn. Người trong đạo quen tiếp khách nên thường không làm khó nếu khách có thái độ thành thật.
Có được hỏi người trong đạo về giáo lý không?
Được, nếu hỏi từ tốn để hiểu và ngoài giờ lễ. Ban tiếp khách hoặc chức việc là người phù hợp để giải thích đúng.
