Tây Ninh mới không có một mùa đẹp chung cho cả tỉnh. Núi Bà Đen và vùng Tòa Thánh dễ đi nhất vào cuối mùa mưa, đầu mùa khô, khi trời dịu mà đường chưa bụi; Đồng Tháp Mười đẹp nhất trong mùa nước nổi, khoảng cuối mùa mưa; còn tháng Giêng âm lịch là mùa hội núi Bà, đông nhất năm.
Miền này chỉ có hai mùa: mùa mưa từ khoảng tháng Năm tới tháng Mười Một, mùa khô từ khoảng tháng Mười Hai tới tháng Tư. Nhưng hai nửa tỉnh cảm nhận hai mùa rất khác nhau. Đất cao Tây Ninh cũ thì nắng rát, ít bóng mát; đất trũng Long An cũ thì mùa mưa là mùa nước, mùa khô là mùa đồng nứt và phèn lên.
Bài này sắp theo từng vùng và từng kiểu người đi, vì một tháng đẹp với người hành hương có khi là tháng tệ với người muốn chụp ảnh yên tĩnh.
Mùa khô ở vùng núi và đạo: dịu đầu mùa, gắt cuối mùa
Khoảng tháng Mười Hai, tháng Một, gió bấc về, sáng sớm có khi se lạnh, trưa nắng nhưng chưa rát. Đây là quãng dễ chịu nhất để leo núi Bà Đen bằng đường bậc thang hay đi bộ quanh khuôn viên Tòa Thánh. Trời trong, đứng trên núi nhìn được xa, thấy cả mặt hồ Dầu Tiếng lấp lánh phía đông bắc nếu gặp ngày quang.
Sang tháng Ba, tháng Tư, nắng đổ lửa. Đá núi hấp nhiệt, bậc thang nóng, cây hai bên lối leo rụng lá bớt bóng. Người địa phương lên núi lúc trời chưa sáng hẳn hoặc chiều muộn. Khách từ xa tới giữa trưa dễ say nắng, nhất là người lớn tuổi và trẻ nhỏ.
Mùa khô cũng là mùa cháy rừng trên núi. Đã có những đợt cháy thực bì trên sườn núi vào cao điểm nắng. Đi mùa này, giữ ý thức với điếu thuốc, nén nhang, và làm theo biển báo của khu di tích.
Cái được của mùa khô là đường khô ráo, ít mưa bất chợt, lịch đi dễ đoán. Cái mất là bụi và nóng. Ai sợ nóng mà vẫn muốn đi mùa này thì dùng cáp treo cho chặng dài, chỉ đi bộ đoạn ngắn quanh chùa.
Mùa mưa: núi xanh, đường trơn, Đồng Tháp Mười bắt đầu đổi màu
Từ tháng Năm, mưa về. Ở vùng núi, mưa thường là cơn chiều, ào một trận rồi tạnh. Núi Bà Đen sau mưa xanh mướt, mây sà thấp ngang lưng núi, có hôm đứng ở chân không thấy đỉnh. Cảnh đẹp nhưng bậc đá trơn, rêu bám, leo bộ phải chậm và mang giày đế bám.
Ở Long An cũ, mùa mưa là mùa sen. Đồng sen ở vùng Đồng Tháp Mười nở rộ trong những tháng đầu và giữa mùa mưa, sáng sớm là lúc hoa đẹp nhất. Những cánh đồng lúa mới cấy xanh non, kênh rạch đầy nước dần lên.
Khoảng cuối mùa mưa, nước từ thượng nguồn sông Mê Kông đổ về, tràn vào vùng trũng, đó là mùa nước nổi. Ruộng thành biển nước, người ta giăng lưới, đặt lọp, đi xuồng hái bông súng, bông điên điển. Rừng tràm ở Láng Sen hay quanh Làng nổi Tân Lập ngập chân, đi xuồng trong rừng là trải nghiệm đáng nhất trong năm.
Mức nước mỗi năm mỗi khác, có năm nước lớn, có năm nước kém. Muốn đi đúng lúc nước đẹp, nên hỏi trước ban quản lý điểm tham quan hoặc người địa phương, đừng chỉ dựa vào lịch năm ngoái.
Lịch tham khảo theo tháng và theo vùng
Bảng dưới đây là xu hướng chung qua nhiều năm, không phải lịch cố định. Thời tiết từng năm có thể sớm muộn vài tuần.
| Thời gian | Vùng núi Bà Đen, Tòa Thánh | Vùng Long An cũ, Đồng Tháp Mười |
|---|---|---|
| Tháng Giêng âm lịch | Mùa hội núi Bà, rất đông | Mùa khô, đồng lúa đông xuân chín dần |
| Khoảng tháng 12 đến tháng 1 | Trời dịu, đẹp nhất để leo núi | Khô ráo, dễ đi nhà cổ, vườn trái cây |
| Khoảng tháng 3 đến tháng 4 | Nắng gắt, nguy cơ cháy rừng | Nóng, đồng trơ gốc rạ, ít cảnh nước |
| Khoảng tháng 5 đến tháng 8 | Mưa chiều, núi xanh, đường trơn | Mùa sen, lúa mới, nước lên dần |
| Khoảng tháng 9 đến tháng 11 | Mưa nhiều, mây phủ đỉnh | Mùa nước nổi, đi xuồng rừng tràm |
| Rằm tháng Tám âm lịch | Đại lễ ở Tòa Thánh, rất đông | Giữa mùa nước, đồng ngập rộng |
Hai dịp đông nhất trong năm ở vùng núi và đạo là tháng Giêng âm lịch và rằm tháng Tám âm lịch. Ai muốn yên tĩnh nên tránh; ai muốn dự lễ nên đặt chỗ ngủ sớm và đi thật sớm trong ngày.
Mùa lễ hội: đông, vui, và những điều nên biết
Hội xuân núi Bà kéo dài cả tháng Giêng. Cao điểm là những ngày đầu năm và quanh rằm tháng Giêng. Bãi xe, lối lên chùa, ga cáp treo đều có thể phải xếp hàng lâu.
Đại lễ rằm tháng Tám ở Tòa Thánh. Đây là một trong những dịp lễ lớn của đạo Cao Đài, tín đồ khắp nơi đổ về. Khách tham quan được đón nhưng nên đi theo hướng dẫn, ăn mặc trang nghiêm và kiên nhẫn với đám đông.
Vía Bà trên núi. Ngoài tháng Giêng, trong năm còn những ngày vía Bà được tổ chức trên núi. Lịch cụ thể nên hỏi ban quản lý khu di tích, vì người viết không dám nêu ngày chắc chắn cho mọi năm.
Ngày rằm, mùng một hằng tháng cũng đông. Đông hơn hẳn ngày thường, nhất là khi trùng cuối tuần. Đi ngày thường giữa tuần là cách đơn giản nhất để có không gian.
Lễ lớn thì giá phòng và giá ăn có thể tăng. Không phải nơi nào cũng tăng, nhưng nên hỏi giá trước khi nhận phòng, gọi món. Đặt phòng sớm qua kênh rõ ràng.
Giữ tài sản ở chỗ đông. Đeo túi trước ngực, không để ví ở túi quần sau. Cảnh chen lấn ở lối lên chùa và cổng ga cáp treo là nơi dễ mất đồ.
Hẹn điểm gặp nếu đi cả nhà. Trẻ nhỏ lạc ở mùa hội không hiếm. Cho trẻ đeo thẻ ghi số điện thoại cha mẹ, chọn sẵn một điểm dễ nhận ra để hẹn khi lạc nhau.
Đi sớm, về sớm. Lên từ sáng sớm, xuống trước trưa, tránh được cả nắng lẫn dòng người đông nhất buổi trưa chiều.
Chọn tháng theo kiểu người đi
Người hành hương. Tháng Giêng và các ngày vía là thời điểm mang ý nghĩa nhất, chấp nhận đông. Ngày thường trong năm thì thong thả hơn nhưng vẫn trọn lễ.
Người thích chụp ảnh thiên nhiên. Mùa sen buổi sớm và mùa nước nổi ở Đồng Tháp Mười cho cảnh đẹp nhất. Núi Bà Đen đẹp những sáng sau mưa, mây vờn quanh lưng núi.
Gia đình có trẻ nhỏ. Đầu mùa khô, tháng Mười Hai và tháng Một, trời dịu, ít mưa, dễ cho trẻ. Tránh tháng Ba, tháng Tư vì nắng nóng.
Người lớn tuổi. Ngày thường đầu mùa khô, dùng cáp treo, tránh giờ trưa. Mùa hội quá đông dễ mệt và dễ ngã.
Người thích leo núi thật sự. Mùa khô dịu là lúc đường mòn khô, bám tốt. Mùa mưa đá trơn, rất nguy hiểm trên đường mòn lên đỉnh.
Người muốn ăn đặc sản mùa nước. Cá linh, bông điên điển, bông súng đúng mùa nước nổi. Ngoài mùa vẫn có món đồng nhưng không trọn vị.
Người đi công việc qua cửa khẩu. Tránh những ngày cận Tết và ngày lễ lớn vì lượng người qua lại tăng mạnh, chờ đợi lâu hơn.
Người muốn yên tĩnh nhất. Ngày thường giữa tuần, đầu mùa mưa. Đường vắng, chùa vắng, có thời gian ngồi nói chuyện với người giữ chùa, người giữ nhà cổ.
Câu hỏi thường gặp
Tháng mấy đi núi Bà Đen đẹp nhất?
Khoảng tháng Mười Hai và tháng Một là dịu nhất, trời trong, đường khô. Nếu muốn dự hội thì đi tháng Giêng âm lịch nhưng phải chấp nhận rất đông.
Mùa nước nổi ở Long An vào tháng mấy?
Thường rơi vào cuối mùa mưa, khoảng tháng Chín tới tháng Mười Một dương lịch, tuỳ năm sớm muộn. Nên hỏi người địa phương hoặc ban quản lý điểm tham quan trước khi đi.
Đi Tây Ninh mùa mưa có sao không?
Đi được, mưa thường là cơn chiều rồi tạnh. Chỉ cần tránh leo bộ đường mòn đá khi trời vừa mưa vì rất trơn, và mang áo mưa gọn.
Mùa sen Đồng Tháp Mười rơi vào lúc nào?
Sen nở nhiều trong mùa mưa, đẹp nhất vào buổi sáng sớm. Nhiều nơi trồng sen làm ăn nên có hoa rải rác lâu hơn, nhưng đồng sen rộ nhất thường ở giữa năm.
Có nên đi Tây Ninh dịp Tết không?
Nên nếu muốn không khí lễ hội đầu năm, nhưng chuẩn bị đông đúc, kẹt xe ở lối vào núi và chờ lâu ở cáp treo. Đi ngày thường sau rằm tháng Giêng sẽ dễ chịu hơn nhiều.
Tháng nào ở Tây Ninh nóng nhất?
Thường là tháng Ba và tháng Tư, cuối mùa khô. Đi lúc này nên lên núi sáng sớm hoặc chiều muộn, uống nhiều nước và che nắng kỹ.