Đi hồ Dầu Tiếng trong ngày, cái đáng nhất là buổi chiều: tới bờ trước lúc mặt trời lặn chừng một tiếng, ngồi xem mặt nước chuyển từ bạc sang cam, rồi thu dọn ra về khi trời còn đủ sáng để thấy đường. Chọn đoạn bờ có đường cứng dẫn tới, mang theo nước và túi đựng rác, vậy là đủ cho một chuyến nhẹ nhàng.
Hồ Dầu Tiếng không phải khu du lịch có cổng, có vé, có quầy dịch vụ. Đó là một công trình thủy lợi lớn, lòng hồ mênh mông, bờ dài, phần lớn là đất đỏ, bãi cỏ và rừng phòng hộ. Người Tây Ninh ra hồ như ra sân sau nhà: chạy xe tới, ngồi hóng gió, câu con cá, rồi về. Chính vì không có ai "phục vụ", người đi phải tự lo từ đường đi tới chỗ ngồi.
Bài này gom những điều người quen đường hay dặn nhau: mùa nào hồ ra sao, bờ nào nên tới, giờ nào đẹp, và mấy chỗ đừng tò mò bước vào.
Hồ Dầu Tiếng là hồ gì, vì sao không giống một khu du lịch
Hồ Dầu Tiếng được làm ra để trữ nước cho đồng ruộng và cho dòng sông Sài Gòn phía dưới. Mực nước vì vậy lên xuống theo kế hoạch tưới tiêu và theo mùa mưa, không theo ý người đi chơi. Có tháng nước đầy sát mép cỏ, có tháng nước rút xa cả trăm bước chân, để lộ ra một vùng đất bằng mà mùa trước còn là đáy hồ.
Phần đầu mối của hồ, nơi có đập, cống và tràn xả, là khu vực công trình. Ở đó có người quản lý, có biển nhắc, và có những đoạn không cho vào. Người lạ thấy mặt đập cao, thấy cửa xả rộng thì muốn lại gần chụp ảnh, nhưng đó đúng là chỗ nước chảy mạnh nhất khi vận hành, và cũng là chỗ dễ bị nhắc nhở nhất.
Phần còn lại của bờ hồ trải dài qua nhiều xã, xen giữa ruộng mì, vườn cao su, rừng phòng hộ và bãi chăn bò. Đường vào thường là đường đất hoặc đường bê tông nhỏ của dân, đi được bằng xe máy, ô tô thì chỉ nên vào đoạn đã có người đi thường xuyên. Không có bãi giữ xe, không có nhà vệ sinh công cộng ở phần lớn các đoạn bờ.
Hiểu như vậy để khỏi kỳ vọng sai. Ai muốn một chỗ có sẵn ghế, có quán, có người hướng dẫn thì hồ Dầu Tiếng sẽ làm thất vọng. Ai muốn một khoảng trời rộng, gió lồng lộng và một buổi chiều yên thì hồ cho rất nhiều, gần như miễn phí.
Mùa khô và mùa mưa ở hồ Dầu Tiếng khác nhau thế nào
Ở Tây Ninh, mùa khô thường kéo dài từ cuối năm tới khoảng tháng tư, mùa mưa từ khoảng tháng năm tới tháng mười một. Hai mùa cho hai cái hồ gần như khác hẳn.
| Khía cạnh | Mùa khô | Mùa mưa |
|---|---|---|
| Mặt nước | Rút xa bờ, lộ bãi cỏ và đất phẳng rộng | Đầy, sát mép cỏ, nhìn mênh mông hơn |
| Đường vào | Khô, cứng, bụi đỏ | Đất đỏ trơn và dễ sa lầy sau cơn mưa |
| Trời chiều | Thường trong, hoàng hôn rõ, nắng gắt tới khá trễ | Hay có giông chiều, mây đẹp nhưng dễ đổ mưa bất chợt |
| Gió | Gió mạnh, khô, cát bụi bay | Gió giật trước cơn giông, mặt hồ nổi sóng |
| Hợp với ai | Người muốn đi bộ xa trên bãi, chụp ảnh không gian rộng | Người muốn mặt hồ đầy, mây trời nhiều tầng |
| Điều phải canh | Cháy cỏ khô, say nắng | Sét, đường trơn, nước lên nhanh ở chỗ trũng |
Nếu chỉ đi được một lần, nhiều người chọn cuối mùa mưa sang đầu mùa khô: nước còn khá đầy mà mưa đã thưa, đường bắt đầu khô lại.
Chọn đoạn bờ nào để ngồi ngắm hoàng hôn
Ưu tiên đoạn có đường cứng dẫn tới tận nơi. Một con đường bê tông hay đường đất nện mà xe máy của dân chạy hằng ngày là dấu hiệu tốt. Đường mờ dấu bánh xe, cỏ mọc giữa lòng đường thì đi vào dễ, đi ra lúc trời tối mới khổ.
Hỏi người dân ở xã ven hồ trước khi rẽ vào lối nhỏ. Người bán tạp hoá, người chăn bò ven bờ biết rõ đoạn nào sau mưa bị lầy, đoạn nào là đất của vườn nhà người ta. Một câu hỏi tránh được cả buổi đẩy xe.
Chọn bờ quay mặt về phía tây nếu muốn thấy mặt trời lặn xuống nước. Hồ rất rộng nên hướng ngồi quyết định bức ảnh. Mở la bàn trên điện thoại khi tới nơi, đứng thử vài chỗ rồi mới trải bạt.
Ngày trời trong có thể thấy bóng núi Bà Đen ở phía xa. Không phải đoạn bờ nào cũng thấy, và không phải hôm nào cũng thấy. Mùa khô, sau một trận gió, không khí trong hơn nên dáng núi rõ hơn.
Tránh ngồi sát mép nước ở chỗ bờ dốc. Đất đỏ ven hồ khi ướt rất trơn, có chỗ là bùn non trông như đất khô. Lùi lên bãi cỏ vài bước vẫn ngắm được, mà không lo trượt chân.
Đừng chọn chỗ ngồi giữa bãi chăn bò. Bò về chuồng lúc chiều đúng giờ người ta ra ngắm hoàng hôn. Ngồi lệch ra mép bãi, vừa khỏi vướng đường bò đi, vừa không làm người chăn khó chịu.
Tránh xa khu đầu mối công trình. Mặt đập, cửa cống, tràn xả lũ đều có quy định riêng. Ngắm từ xa thì được, leo rào hay đi xuống mái đập để chụp ảnh là không nên.
Không dựng lều, không đốt lửa nếu chỉ đi trong ngày. Bãi cỏ mùa khô bắt lửa rất nhanh, gió hồ lại thổi mạnh. Một bếp than nướng cũng đủ thành chuyện lớn nếu tàn lửa bay vào đám cỏ khô.
Lịch đi hồ Dầu Tiếng một buổi chiều
Lịch dưới đây giả định xuất phát từ khu trung tâm Tây Ninh cũ hoặc từ chân núi Bà, chạy xe máy.
- Đầu giờ chiều: ăn trưa, nghỉ một chút ở chỗ có bóng mát, vì nắng Tây Ninh đầu giờ chiều rất gắt và ra hồ lúc này chỉ phơi nắng.
- Khoảng hai tiếng trước hoàng hôn: ghé chợ hoặc tiệm tạp hoá ở xã gần hồ mua nước, đồ ăn nhẹ, hỏi đường vào bờ.
- Khoảng một tiếng trước hoàng hôn: tới bờ, đi một vòng tìm chỗ đất chắc, hướng tây, không vướng đường bò.
- Lúc mặt trời xuống thấp: đây là quãng ánh sáng đẹp nhất để chụp người, mặt nước và bãi cỏ.
- Ngay sau khi mặt trời lặn: trời còn sáng thêm một lúc, màu mây thường đẹp nhất lúc này. Ngắm xong thì gom rác, cất đồ.
- Trước khi trời tối hẳn: ra tới đường lớn. Đường đất ven hồ không có đèn, muỗi lên nhiều, và rất dễ lạc lối rẽ.
Ai muốn ngắm bình minh thì phải ngủ lại gần đó, vì đi từ xa tới kịp lúc tờ mờ sáng trên đường đất là không an toàn.
Những chuyện người đi lần đầu hay gặp
Chuyện hay gặp nhất là dò theo bản đồ điện thoại rồi bị dẫn vào một con đường đất càng đi càng nhỏ, cuối cùng là cổng một vườn cao su. Bản đồ số vẽ đường của cả xe trâu, không phân biệt được đường nào còn đi được sau mùa mưa. Hỏi người dân vẫn chắc ăn hơn.
Chuyện thứ hai là xe máy sa lầy. Đất đỏ ở đây khi ướt dính chặt vào bánh xe, nhét đầy vè, bánh không quay được. Gặp đoạn ướt mà chưa biết sâu cạn thì dừng, đi bộ thử trước. Nếu đã kẹt thì đừng rồ ga, càng rồ bánh càng lún.
Chuyện thứ ba là bị giông đuổi. Mùa mưa, trời đang nắng đẹp, chỉ cần thấy mây đen dựng lên ở một phía chân trời và gió đổi chiều đột ngột là nên thu dọn ngay. Giữa bãi trống ven hồ, người đứng là điểm cao nhất, không có chỗ trú.
Chuyện cuối là về muộn. Hoàng hôn trên hồ đẹp tới mức ai cũng muốn ngồi thêm một chút, rồi ra tới đường lớn thì trời đã tối đen. Một chiếc đèn pin đội đầu nhỏ gọn đáng mang theo hơn cả một chân máy ảnh.
Mang gì khi ra hồ, và đừng mang gì
Nước uống nhiều hơn mình nghĩ. Gió hồ làm khô người rất nhanh, nhiều khi không thấy khát mà cơ thể đã thiếu nước.
Nón rộng vành, áo dài tay mỏng. Nắng Tây Ninh gắt, mặt nước còn hắt nắng lên mặt. Đội nón lưỡi trai thì cổ và tai vẫn cháy.
Một tấm bạt hoặc chiếu nhỏ. Bãi cỏ ven hồ có kiến, có gai cỏ may. Ngồi bệt thẳng xuống đất đỏ thì quần áo khó giặt sạch.
Kem chống muỗi. Muỗi ở ven hồ, ven rừng phòng hộ lên rất nhanh khi trời chạng vạng.
Túi đựng rác có miệng buộc. Không có thùng rác ở phần lớn đoạn bờ. Rác để lại vừa xấu, vừa trôi xuống nguồn nước mà cả vùng dùng.
Đèn pin, điện thoại đầy pin. Sóng điện thoại ở vài đoạn bờ xa khá yếu; báo trước cho người nhà mình đi đâu.
Đừng mang loa kéo. Hồ là chỗ người ta tìm sự yên, có nhà dân và bãi chăn thả gần đó. Nhạc lớn giữa không gian trống vang rất xa.
Đừng mang đồ để tắm hồ. Hồ sâu, đáy không đều, có chỗ đột ngột hụt chân. Bài riêng về chơi nước an toàn ở Tây Ninh nói kỹ hơn chuyện này.
Câu hỏi thường gặp
Hồ Dầu Tiếng có mất vé vào không?
Phần lớn các đoạn bờ ven hồ là đất công và đất của dân, không có cổng thu vé. Riêng khu đầu mối công trình có quy định ra vào riêng, nên hỏi người quản lý tại chỗ nếu muốn đến gần.
Đi hồ Dầu Tiếng bằng ô tô có được không?
Được, nhưng nên dừng ở đoạn đường cứng và đi bộ ra bờ. Đường đất đỏ ven hồ sau mưa rất dễ làm ô tô sa lầy, và rất khó tìm người kéo xe lúc trời tối.
Có thể câu cá ở hồ Dầu Tiếng không?
Người dân quanh hồ vẫn câu cá giải trí ở các đoạn bờ. Tránh khu vực đầu mối, cửa cống và nơi có biển cấm, và hỏi người địa phương xem đoạn đó có đang nuôi thả hay giăng lưới của ai không.
Tháng mấy đi hồ Dầu Tiếng đẹp nhất?
Mỗi mùa đẹp một kiểu: mùa khô có bãi rộng và hoàng hôn trong, mùa mưa có mặt hồ đầy và mây nhiều tầng. Khoảng giao mùa cuối năm thường dễ chịu nhất vì nước còn đầy mà mưa đã thưa.
Có nên đi hồ Dầu Tiếng một mình không?
Đi được, nhưng nên báo cho người nhà biết mình tới đoạn bờ nào và giờ dự định về. Nhiều đoạn bờ vắng, sóng điện thoại yếu, gặp sự cố xe thì khó gọi người giúp.
Ngắm hồ Dầu Tiếng có kết hợp được với núi Bà Đen trong một ngày không?
Được, nhiều người đi núi buổi sáng, nghỉ trưa, rồi chiều ra hồ ngắm hoàng hôn. Chỉ nên giữ sức, vì leo núi xong còn chạy xe đường đất là khá mệt.
