Hội xuân núi Bà Đen kéo dài gần trọn tháng Giêng âm lịch, đông nhất là mấy ngày đầu năm và những ngày quanh rằm tháng Giêng. Muốn đỡ chen thì chọn ngày giữa tuần sau rằm, có mặt khi trời vừa sáng, hẹn sẵn điểm gặp nếu lạc nhau, và tính dư thời gian cho cả chiều về, vì kẹt xe chiều về nhiều khi còn mệt hơn lúc đi.
Với nhiều gia đình miền Nam, đi núi Bà đầu năm là lệ. Có nhà năm nào cũng đi, có người đi trả lễ cho năm cũ, có người dẫn con nhỏ lên lần đầu cho biết. Không khí mùa hội vui, đầy cờ hoa, nhưng cũng đông tới mức một quãng đường ngắn có khi đi cả tiếng.
Bài này không khuyên ai bỏ đi hội. Bài nói thật về cái đông, cái nóng, cái dễ lạc của mùa hội, và cách một gia đình hay một nhóm bạn đi cho trọn mà vẫn còn sức về nhà.
Hội xuân núi Bà đông cỡ nào, đông vào lúc nào?
Mùa hội bắt đầu từ những ngày Tết và kéo dài suốt tháng Giêng. Không có một ngày nào vắng hẳn trong tháng này, nhưng có vài đỉnh: những ngày đầu năm, khi ai cũng muốn đi lễ sớm để lấy may; và quanh rằm tháng Giêng, ngày lễ lớn của người đi chùa. Cuối tuần trong tháng cũng đông hơn ngày thường rõ rệt.
Cái đông của núi Bà mùa hội không chỉ nằm ở điện Bà. Nó bắt đầu từ đường vào khu du lịch, nơi xe khách, xe gia đình, xe máy dồn về cùng một hướng từ sáng sớm. Rồi tới bãi gửi xe, quầy vé, hàng chờ cáp treo, lối đi bậc thang, sân điện. Ở mỗi chặng đều phải chờ, và cái mệt cộng dồn.
Người ở gần, như dân Tây Ninh, Trảng Bàng, Hòa Thành, thường né những ngày cao điểm và đi lễ vào các buổi sáng ngày thường trong tháng, hoặc đi vào cuối tháng Giêng khi khách xa đã thưa. Người ở TP.HCM, Long An cũ hay các tỉnh khác thì ít có lựa chọn hơn, vì chỉ rảnh đúng mấy ngày nghỉ Tết. Nếu vậy, chấp nhận đông, nhưng chuẩn bị kỹ.
Một điều nên nói thẳng: có những năm, có những ngày, cảnh đông quá sức chịu đựng của người già và trẻ nhỏ. Nếu nhà có người yếu sức, cân nhắc để họ ở lại nhà hoặc đi vào một ngày khác. Lễ Bà không đòi phải đúng mùng mấy; đi ngày nào lòng thành cũng là lòng thành.
Chọn ngày và giờ đi hội núi Bà
Né mấy ngày đầu năm nếu không bắt buộc. Ngày đầu năm là lúc đông nhất. Đi sau Tết vài hôm, khi đã đi làm lại, là đỡ hẳn.
Né rằm tháng Giêng và vài ngày quanh đó. Rằm tháng Giêng là đỉnh thứ hai của mùa hội. Nếu chỉ muốn đi lễ đầu năm, chọn trước hoặc sau rằm vài ngày.
Ưu tiên ngày giữa tuần. Thứ Ba, thứ Tư, thứ Năm trong tháng Giêng thường dễ chịu hơn cuối tuần nhiều.
Có mặt từ lúc trời vừa sáng. Khách xa thường tới nơi giữa buổi sáng. Đến sớm hơn khung đó là đi trước làn sóng đông nhất.
Tránh khung trưa. Mùa hội rơi vào mùa khô, nắng giữa trưa ở sân chùa và hàng chờ rất gắt, người già dễ mệt.
Tính giờ về sớm hơn hoặc muộn hơn dòng người. Chiều xuống, ai cũng muốn về trước khi trời tối, đường về thành phố kẹt kéo dài. Về trước giờ đó, hoặc ăn tối ở Tây Ninh rồi mới về.
Cân nhắc ngủ lại một đêm. Ngủ ở thành phố Tây Ninh (cũ) hay Hòa Thành, sáng hôm sau lên núi sớm nhất có thể. Mùa hội phải đặt phòng trước.
Theo dõi thông báo của khu du lịch. Mùa hội thường có điều chỉnh về lối đi, bãi xe, giờ mở cửa. Xem kênh chính thức trước khi khởi hành.
Một buổi sáng đi hội núi Bà: làm theo thứ tự nào cho đỡ mệt?
Đây là cách đi của một gia đình đến từ xa, muốn đi lễ điện Bà rồi về trong ngày.
- Khởi hành từ đêm hoặc rạng sáng. Người từ TP.HCM thường đi rất sớm để có mặt khi trời vừa sáng.
- Ăn sáng trước khi vào khu du lịch. Trong khu ngày hội hàng quán đông, phải chờ, và giá thường cao hơn.
- Gửi xe và ghi nhớ chỗ gửi. Chụp ảnh vé xe, chụp cột mốc gần chỗ gửi. Mùa hội bãi xe rộng và giống nhau, tìm lại xe là chuyện nhiều người khổ sở.
- Hẹn điểm gặp lại. Chọn một điểm dễ nhận ở chân núi và một điểm ở khu chùa. Ai lạc thì về điểm hẹn, đừng đi tìm nhau giữa đám đông.
- Đi lễ điện Bà trước. Làm việc chính trước khi đám đông lên tới đỉnh điểm, rồi mới dạo các nơi khác.
- Nghỉ, uống nước, ăn nhẹ. Tìm chỗ bóng mát, cho người già, trẻ nhỏ nghỉ ngơi trước khi xuống núi.
- Xuống núi trước trưa nếu được. Tránh nắng gắt và tránh giờ cao điểm chiều xuống.
Đi đúng thứ tự này, nhiều gia đình về tới nhà vào đầu giờ chiều, còn đủ sức ăn bữa cơm tối đầu năm. Đi ngược lại, dạo trước lễ sau, thường là đứng giữa đám đông đúng giờ trưa.
Giữ người, giữ đồ trong ngày đông
Mỗi trẻ nhỏ có một người lớn phụ trách riêng. Không phải "cả nhà cùng để ý", vì như vậy là không ai để ý. Phân công rõ ai giữ bé nào.
Cho trẻ mặc áo màu nổi. Áo đỏ, cam, vàng dễ tìm giữa đám đông hơn áo tối màu.
Ghi số điện thoại lên tay hoặc thẻ đeo của trẻ. Dặn trẻ nếu lạc thì đứng yên, tìm người mặc đồng phục bảo vệ hoặc nhân viên khu du lịch.
Túi đeo trước ngực, khoá kéo kín. Chỗ chen chúc là chỗ kẻ móc túi làm ăn. Ví, điện thoại không để túi quần sau.
Mang ít tiền mặt, chia ra nhiều chỗ. Mất một chỗ không mất hết. Phần lớn chi tiêu nhỏ trong ngày hội đều trả được bằng tiền lẻ.
Người lớn tuổi đi giữa, có người kèm hai bên. Đoạn bậc thang ngày đông có lúc bị dồn ứ, người già dễ bị xô ngã.
Không đứng chặn lối đi để chụp ảnh. Một nhóm đứng lại chụp ở chỗ hẹp làm cả dòng người phía sau phải dừng, dễ xô đẩy.
Khi thấy quá đông, quay ra. Nếu một khu đã chật cứng, người cứ dồn vào, rời ra chỗ thoáng chờ. Không có lễ nào đáng để mạo hiểm trong đám đông bị ép.
Những chiêu quen của mùa hội, và cách đi qua nhẹ nhàng
Mùa hội đông khách là mùa làm ăn. Phần lớn người bán hàng ở núi Bà làm ăn tử tế, nhưng như mọi lễ hội đông người, có những chiêu quen mà người đi lần đầu nên biết. Chiêu dễ gặp nhất là mời mua lễ, mua nhang theo kiểu đưa tận tay, gói sẵn rồi mới nói giá, giá thì khác xa lúc tưởng.
Chiêu thứ hai là những người tự xưng biết đường tắt, biết cửa ưu tiên, nhận dẫn đi nhanh hơn với một khoản phí. Mùa hội, lối đi và hàng chờ đều do khu du lịch bố trí; không có đường tắt nào chính thức qua tay người lạ. Muốn hỏi thì hỏi nhân viên mặc đồng phục.
Chiêu thứ ba gắn với tâm lý đầu năm: xem quẻ, giải hạn, dâng sao. Đầu năm ai cũng muốn nghe điều lành, nên lời nói gieo lo dễ đánh trúng. Nếu muốn làm lễ cầu an, hỏi thẳng ban trị sự của chùa; còn những lời mời ngoài sân thì cảm ơn và đi tiếp.
Cuối cùng là chuyện rác. Sau những ngày đỉnh hội, đường lên núi và các sân chùa ngập vỏ chai, túi ni lông. Không ai muốn lễ Bà rồi để lại rác trên núi của Bà. Mang theo một túi nhỏ, gom rác của nhà mình mang xuống, là cách đi lễ trọn vẹn nhất.
Câu hỏi thường gặp
Hội xuân núi Bà Đen diễn ra khi nào?
Hội xuân núi Bà thường kéo dài từ dịp Tết suốt tháng Giêng âm lịch. Đông nhất là mấy ngày đầu năm và quanh rằm tháng Giêng, còn ngày thường giữa tuần trong tháng thì dễ đi hơn.
Đi hội núi Bà nên leo bộ hay đi cáp treo?
Ngày đông, cả hai đều phải chờ: cáp treo thì xếp hàng, đường bộ thì dồn ứ ở đoạn bậc. Người khoẻ đi sớm có thể leo bộ để chủ động hơn; người già, trẻ nhỏ đi cáp treo và chấp nhận chờ.
Đưa trẻ nhỏ đi hội núi Bà cần lưu ý gì?
Mỗi trẻ có một người lớn giữ riêng, mặc áo màu nổi, ghi số điện thoại cha mẹ lên tay hoặc thẻ đeo. Dặn trẻ nếu lạc thì đứng yên và tìm nhân viên khu du lịch.
Mùa hội núi Bà có cần đặt phòng trước không?
Có, nếu định ngủ lại. Những ngày cao điểm, phòng quanh thành phố Tây Ninh (cũ) và Hòa Thành thường kín sớm, giá cũng cao hơn ngày thường.
Đi hội núi Bà về trong ngày từ TP.HCM được không?
Được, nhưng nên khởi hành từ rất sớm và tính dư thời gian cho chiều về, vì đường về mùa hội hay kẹt. Nhiều gia đình chọn về sớm trước trưa hoặc ăn tối ở Tây Ninh rồi mới về.
Lạc nhau giữa hội núi Bà thì làm sao?
Về điểm hẹn đã thống nhất trước, đừng đi tìm nhau giữa đám đông. Nếu lạc trẻ nhỏ, báo ngay cho nhân viên hoặc bảo vệ khu du lịch, kèm ảnh chụp trẻ trong ngày.
