Trong năm, Tòa Thánh Tây Ninh đông nhất vào hai dịp: vía Đức Chí Tôn mùng 9 tháng Giêng âm lịch và Hội Yến Diêu Trì Cung rằm tháng Tám âm lịch. Ngoài ra còn lễ kỷ niệm khai đạo vào khoảng rằm tháng Mười âm lịch. Những ngày này tín đồ khắp nơi đổ về, đường quanh nội ô kẹt xe, chỗ ở kín, nên khách muốn dự cần tính trước ít nhất vài tuần.
Mùa lễ là lúc thấy rõ nhất đạo Cao Đài sống trong đời người Nam Bộ ra sao: những chuyến xe chở cả xóm áo trắng, những bếp chay nấu suốt đêm, những gia đình dắt con nhỏ về dự lễ. Cũng là lúc khách ngoài đạo dễ thấy mình lạc lõng nếu đến với tâm thế đi hội.
Bài này nói những gì khách cần chuẩn bị, những gì nên xem từ xa, và những điều nên để người trong đạo làm.
Các dịp lễ lớn trong năm, hiểu cho đúng
Vía Đức Chí Tôn mùng 9 tháng Giêng là lễ kính đấng tối cao mà đạo Cao Đài thờ phượng. Lễ rơi vào những ngày đầu năm, trùng với mùa du xuân, nên nhiều người đi núi Bà Đen rồi ghé Tòa Thánh. Hai dòng người cộng lại khiến cả vùng Hòa Thành (cũ) đông kín.
Hội Yến Diêu Trì Cung vào rằm tháng Tám là lễ kính Đức Phật Mẫu và các đấng nữ tiên theo giáo lý của đạo. Đây thường được nhắc là dịp đông nhất trong năm, kéo dài nhiều ngày với nhiều nghi thức. Vì trùng với Trung thu, có người tưởng đây là lễ hội trăng rằm, nhưng với người trong đạo, đây là đại lễ.
Lễ kỷ niệm khai đạo vào tháng Mười âm lịch đánh dấu ngày đạo được khai mở. Ngoài ba dịp lớn còn nhiều ngày vía, ngày lễ khác trong năm. Muốn biết lịch chính xác của năm nay, cách chắc chắn nhất là hỏi ban tiếp khách tại Tòa Thánh, hoặc hỏi một thánh thất gần nhà.
Bài viết không đi sâu vào ý nghĩa giáo lý của từng lễ. Phần đó người trong đạo giảng giải đầy đủ và chính xác hơn, và mỗi người nên tìm hiểu từ nguồn chính thức của đạo.
Mùa lễ khác ngày thường ở chỗ nào?
Người dự rất đông. Tín đồ từ nhiều tỉnh về, có đoàn đi xe khách cả đêm. Sân và đường nội ô kín người vào các giờ chính.
Khu vực khách bị thu hẹp. Không gian ưu tiên cho người hành lễ, nên khách có khi chỉ đứng xem bên ngoài.
Kẹt xe quanh nội ô. Các ngả đường dẫn về Tòa Thánh thường được phân luồng, xe phải gửi xa và đi bộ vào.
Chỗ ở quanh vùng kín sớm. Nhà nghỉ, khách sạn khu Hòa Thành và trung tâm Tây Ninh cũ thường hết phòng.
Bếp chay hoạt động liên tục. Nhiều nơi nấu cơm chay phục vụ người về dự lễ. Đây là việc công quả của tín đồ.
Có nghi thức chỉ diễn ra dịp lễ. Một số nghi lễ, cuộc rước chỉ có trong đại lễ. Xem thì đứng ở rìa, không chen vào đường đi.
Không khí trang nghiêm hơn hẳn. Dù đông, người trong đạo vẫn giữ trật tự. Khách ồn ào sẽ nổi bật hơn ngày thường.
Hàng quán ven đường nhiều hơn. Hàng chay, hàng nước, hàng đồ thờ mọc dọc đường. Mua thì hỏi giá trước, ngày đông giá dễ cao hơn ngày thường.
Chuẩn bị dự lễ lớn: làm gì trước khi đi?
Một danh sách đơn giản, áp dụng cho cả gia đình và đoàn nhỏ:
- Xác định ngày dương lịch của lễ. Lễ tính theo âm lịch, mỗi năm rơi vào ngày dương khác nhau.
- Hỏi lịch nghi thức trong năm. Gọi hoặc nhờ người quen hỏi ban tiếp khách, vì giờ giấc mỗi năm có thể thay đổi.
- Đặt chỗ ở sớm. Nếu không đặt được gần, ở trung tâm Tây Ninh cũ hoặc đi về trong ngày.
- Chọn giờ đi tránh dòng chính. Đi rất sớm hoặc lùi một ngày so với cao điểm sẽ dễ thở hơn.
- Chuẩn bị trang phục kín đáo, nhẹ. Thêm nón, nước, áo mưa mỏng vì tháng Tám còn mùa mưa.
- Thống nhất điểm hẹn nếu lạc. Sóng điện thoại có lúc nghẽn khi quá đông, hẹn chỗ cụ thể dễ nhận.
- Giữ gọn tài sản. Đám đông là nơi dễ mất ví, điện thoại. Túi đeo trước người, ít đồ có giá trị.
Nếu đi với người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ, cân nhắc kỹ có nên vào đúng ngày cao điểm hay không. Xem lễ vào một ngày trước hoặc sau thường vẫn thấy được không khí mà đỡ chen lấn.
Đi với tâm thế người xem, không phải người đi hội
Điều dễ gây khó chịu nhất mùa lễ là những nhóm khách đến như đi hội chợ: mua đồ chơi, mở loa, gọi nhau chụp ảnh giữa đoàn rước. Người trong đạo không cấm khách, nhưng với họ đây là dịp thiêng nhất năm, nhiều người đã dành dụm cả năm để về.
Một cách dễ làm là đứng xem từ rìa, để dòng người trong đạo đi trước. Muốn chụp cảnh đông thì tìm chỗ cao được phép, chụp toàn cảnh, đừng chen vào giữa hàng ngũ.
Nếu được mời ăn cơm chay ở một bếp công quả, có thể nhận với lòng biết ơn, ăn gọn, không bỏ mứa, và có thể góp chút công như dọn bát nếu thấy phù hợp. Nhưng đừng mặc nhiên coi đó là chỗ ăn miễn phí cho khách du lịch, vì bếp nấu trước hết cho người về dự lễ.
Mùa lễ cũng là lúc dễ gặp những người tự giới thiệu là "người trong đạo" xin quyên góp ngoài đường. Muốn công đức thì làm ở nơi có người phụ trách rõ ràng bên trong, đừng đưa tiền cho người lạ.
An toàn trong đám đông mùa lễ
Nắng nóng và mất nước. Đứng lâu ngoài sân rất dễ mệt. Uống nước đều, đội nón khi ở ngoài trời.
Trẻ lạc. Ghi số điện thoại người lớn vào tay hoặc mảnh giấy bỏ túi trẻ. Dặn trẻ đứng yên và tìm người giữ trật tự nếu lạc.
Chen lấn ở cổng. Không đi ngược dòng, không xô đẩy. Thấy quá đông thì chờ một lúc.
Móc túi. Túi kéo khóa, đeo trước ngực. Không cầm điện thoại hờ hững ở chỗ đông.
Mưa bất chợt tháng Tám. Áo mưa mỏng tiện hơn dù, vì dù mở trong đám đông dễ chọc vào người khác.
Đường về đêm đông xe. Đi xe máy thì chạy chậm, nhất là các đoạn có nhiều xe khách đổ khách.
Người có bệnh tim mạch, huyết áp. Hỏi ý kiến bác sĩ nếu định đứng lâu giữa nắng nóng và đám đông, mang theo thuốc thường dùng.
Câu hỏi thường gặp
Hội Yến Diêu Trì Cung là gì?
Đó là đại lễ của đạo Cao Đài vào rằm tháng Tám âm lịch, kính Đức Phật Mẫu và các đấng nữ tiên theo giáo lý của đạo. Đây thường là dịp đông người nhất trong năm ở Tòa Thánh Tây Ninh.
Vía Đức Chí Tôn là ngày nào?
Vía Đức Chí Tôn vào mùng 9 tháng Giêng âm lịch. Vì rơi vào dịp du xuân nên Tòa Thánh và núi Bà Đen cùng đông, đường quanh vùng dễ kẹt.
Khách ngoài đạo có được dự lễ lớn không?
Khách có thể đến xem, nhưng khu vực dành cho khách thường hẹp hơn ngày thường. Nên đứng ở rìa, giữ trật tự và nhường lối cho người trong đạo.
Đi Tòa Thánh mùa lễ có cần đặt phòng trước không?
Nên đặt sớm vì chỗ ở quanh Hòa Thành và trung tâm Tây Ninh cũ thường kín. Không đặt được thì có thể đi về trong ngày từ nơi khác.
Lịch lễ năm nay xem ở đâu cho chính xác?
Lễ tính theo âm lịch và nghi thức có thể thay đổi theo năm. Hỏi ban tiếp khách tại Tòa Thánh hoặc một thánh thất địa phương là cách chắc nhất.
Mang trẻ nhỏ đi đại lễ có ổn không?
Được, nhưng đám đông và nắng nóng khá vất vả với trẻ. Nên chọn ngày trước hoặc sau cao điểm, chuẩn bị nước, nón và dặn trẻ cách làm khi lạc.
