Trong đạo Cao Đài, tín đồ mặc áo dài trắng mỗi khi đi cúng, còn chức sắc mặc đạo phục theo ba màu của ba phái: vàng gắn với Phật giáo, xanh gắn với Lão giáo, đỏ gắn với Nho giáo. Nhìn màu áo, người trong đạo biết ngay ai giữ vai trò gì trong buổi lễ.
Với khách đến Tòa Thánh, cảnh hàng trăm người áo trắng cùng những vạt áo màu phía trước là hình ảnh khó quên. Nhưng hiểu một chút về trang phục thì xem lễ sẽ thấy khác: không còn là "bức tranh nhiều màu" mà là một trật tự có lý do.
Bài viết chỉ nói những điều phổ biến mà người trong đạo vẫn giải thích cho khách, không đi vào chi tiết phẩm trật vốn phức tạp và nên để chức sắc giải thích.
Vì sao tín đồ Cao Đài mặc áo trắng?
Màu trắng được người trong đạo giải thích là màu của sự thanh khiết, giản dị và bình đẳng. Khi khoác áo trắng vào điện, người giàu người nghèo, người thành thị người làm ruộng đều như nhau. Đó là lý do áo tín đồ rất đơn giản: áo dài trắng, quần trắng, không thêu thùa.
Nam tín đồ thường đội khăn đóng đen, nữ tín đồ búi tóc gọn gàng. Ở các thánh thất vùng quê Tây Ninh và Long An, sáng rằm hay mùng một, người ta thấy từng tốp người áo trắng đạp xe, chạy xe máy đi cúng, áo dài vắt gọn để khỏi vướng bánh xe. Đó là chi tiết đời thường mà ai ở lâu vùng này đều quen mắt.
Áo dài trắng của tín đồ thường may vải mỏng, mát, hợp với khí hậu nắng nóng. Nhiều gia đình có vài bộ để thay, giặt riêng, phơi riêng, coi như đồ đi lễ chứ không mặc ra đồng.
Với người ngoài đạo, áo trắng không phải thứ để mượn mặc cho đẹp ảnh. Khách đến tham quan không cần, và không nên, mặc giống tín đồ. Chỉ cần quần áo kín đáo, sạch sẽ là đủ lễ.
Ba màu đạo phục và ba phái
Theo cách giải thích phổ biến, ba màu áo của chức sắc ứng với ba phái và ba nền tôn giáo mà đạo Cao Đài quy về một mối:
| Màu áo | Phái | Gắn với | Gợi ý khi nhìn |
|---|---|---|---|
| Vàng | Phái Thái | Phật giáo | Thường thấy ở hàng chức sắc phía trước trong buổi lễ |
| Xanh | Phái Thượng | Lão giáo | Xanh da trời, dễ nhận ra giữa nền áo trắng |
| Đỏ | Phái Ngọc | Nho giáo | Đỏ đậm, đứng cạnh hai màu kia thành một bộ ba |
| Trắng | Tín đồ | Sự thanh khiết, bình đẳng | Chiếm đa số trong điện, quỳ thẳng hàng |
Trong các buổi lễ, chức sắc ba phái thường xếp theo vị trí riêng, tạo nên những dải màu mà khách nhìn từ trên cao thấy rất rõ. Chi tiết phẩm trật nên hỏi người trong đạo, đừng tự suy ra từ màu áo.
Những chi tiết trang phục khách hay hỏi
Đại phục và tiểu phục. Chức sắc có bộ trang phục dùng trong lễ lớn và bộ dùng thường ngày. Khách thấy cùng một người lúc mặc đơn giản, lúc trang trọng là vì vậy.
Mão trên đầu chức sắc. Một số chức sắc đội mão có biểu tượng Thiên Nhãn. Đây là đồ lễ, không phải phụ kiện.
Không phải ai mặc màu cũng là chức sắc cao. Phẩm trật nhiều bậc, có người giữ việc khác nhau. Nhìn màu đoán chức vụ thường sai.
Nữ phái có trang phục riêng. Cách mặc của nữ phái khác nam phái. Khách chỉ cần biết vậy, không cần so sánh.
Áo dài trắng mặc cả khi làm công quả. Trong nội ô, có người áo trắng đang quét sân, chăm cây, nấu ăn. Đó là công quả, việc làm tự nguyện phục vụ đạo.
Trẻ em trong đạo cũng mặc áo trắng đi lễ. Gặp các em nhỏ áo dài trắng theo cha mẹ vào điện là cảnh thường thấy ngày rằm.
Áo được giữ gìn cẩn thận. Không ai giẫm lên vạt áo người khác, không ngồi lên áo. Khách đi cạnh nên chú ý bước chân.
Không mua đạo phục làm quà lưu niệm. Nếu thấy nơi nào bán, cũng không nên mua để mặc chụp ảnh hay hóa trang. Đó là trang phục tôn giáo.
Khách nên mặc gì khi đến Tòa Thánh?
Quy tắc chung là kín đáo: áo có tay, quần hoặc váy dài qua gối, không hở vai, không hở lưng, không áo quá mỏng. Màu sắc không bị cấm, nhưng nhiều người tinh ý chọn màu nhã để khỏi nổi bật giữa nền áo trắng.
Đồ thể thao, quần đùi đi núi Bà Đen buổi sáng rồi ghé Tòa Thánh buổi trưa là trường hợp rất hay gặp. Cách xử lý đơn giản là mang theo một chiếc quần dài mỏng và áo khoác nhẹ, thay ở xe trước khi vào nội ô. Đi đoàn thì trưởng đoàn nên nhắc từ tối hôm trước.
Giày dép sẽ phải cởi khi vào bên trong, nên chọn loại dễ tháo. Giày buộc dây cao cổ vừa mất thời gian vừa làm tắc lối ở chỗ để dép giờ đông.
Nón, mũ phải cất khi vào điện. Kính râm cũng nên tháo. Túi to, ba lô nặng thì gửi lại trên xe nếu được, vì đeo lỉnh kỉnh dễ va vào người khác khi đi dọc hành lang hẹp.
Sai lầm thường gặp về trang phục
Mặc áo dài trắng "cho hợp không khí". Dễ bị nhầm là tín đồ, có khi bị chỉ vào hàng hành lễ. Khách nên mặc đồ của khách.
Gọi chức sắc theo màu áo. Gọi "ông áo đỏ", "bà áo xanh" là thiếu lễ. Muốn hỏi thì xưng hô lịch sự như với người lớn tuổi.
Chụp cận trang phục khi người ta đang lễ. Muốn chụp áo đẹp thì xin phép, ngoài giờ lễ, và chấp nhận nếu họ từ chối.
Bình luận màu áo đẹp xấu. Đó là trang phục tôn giáo, không phải thời trang để chấm điểm.
Nghĩ cứ áo vàng là phẩm cao nhất. Màu áo chỉ phái, không phải thang bậc cao thấp như khách tưởng.
Mặc váy ngắn, mang theo khăn quấn tạm rồi tháo ra ngay trong điện. Đã quấn thì giữ tới khi ra ngoài.
Để trẻ em mặc đồ quá hở vì nghĩ trẻ thì không sao. Trẻ cũng nên mặc gọn gàng, vừa lễ vừa đỡ nắng.
Câu hỏi thường gặp
Áo vàng, xanh, đỏ trong đạo Cao Đài nghĩa là gì?
Đó là màu đạo phục của chức sắc ba phái: vàng là phái Thái gắn với Phật giáo, xanh là phái Thượng gắn với Lão giáo, đỏ là phái Ngọc gắn với Nho giáo. Ba màu thể hiện tinh thần quy nguyên ba nền tôn giáo.
Vì sao tín đồ Cao Đài mặc áo trắng?
Áo trắng tượng trưng cho sự thanh khiết và bình đẳng giữa mọi tín đồ khi vào điện. Nam thường đội khăn đóng đen, nữ búi tóc gọn.
Khách tham quan có phải mặc áo trắng không?
Không cần, và không nên mặc giống tín đồ. Khách chỉ cần trang phục kín đáo, có tay áo, quần hoặc váy dài qua gối.
Mặc quần short vào Tòa Thánh có được không?
Không nên. Quần short, áo hở vai thường bị nhắc và có thể không được vào bên trong. Mang sẵn quần dài mỏng để thay là cách gọn nhất.
Có được chụp ảnh chức sắc mặc đạo phục không?
Không nên chụp cận khi họ đang hành lễ. Ngoài giờ lễ, muốn chụp thì xin phép trước và tôn trọng nếu được từ chối.
Màu áo có cho biết chức vụ cao hay thấp không?
Màu áo chủ yếu cho biết phái, còn phẩm trật thể hiện qua nhiều chi tiết khác. Nhìn màu để đoán chức vụ thường sai, muốn biết nên hỏi người trong đạo.
