Ở Tây Ninh mới, chim và cảnh thiên nhiên đẹp nhất vào hai khoảng: sáng sớm, từ tờ mờ tới khi nắng lên cao, và chiều muộn, trước hoàng hôn một chút. Nơi đáng tới là rừng khộp Lò Gò – Xa Mát, vùng đất ngập Láng Sen và các rừng tràm Đồng Tháp Mười, mặt hồ Dầu Tiếng, và những cánh đồng lúa nơi cò trắng theo chân máy gặt. Thứ quyết định một buổi chụp đẹp không phải ống kính mà là sự kiên nhẫn và cách mình ứng xử với chim, với đất của người khác.
Vùng đất này không có núi cao tuyết phủ hay biển xanh cát trắng. Nó có những thứ nhỏ và dịu hơn: hàng thốt nốt trên bờ ruộng, đàn cò trắng trên đồng xanh, mặt nước phẳng phản chiếu mây, một tán tràm trong sương. Chụp được những thứ đó cần đi chậm, nhìn lâu.
Chọn nơi và mùa theo thứ mình muốn chụp
Mỗi cảnh có mùa đẹp riêng. Thời điểm cụ thể đổi theo năm, nên đây là gợi ý để bắt đầu hỏi người địa phương.
| Muốn chụp | Nơi gợi ý | Mùa hợp | Giờ hợp |
|---|---|---|---|
| Rừng thay lá, chim rừng | Vườn quốc gia Lò Gò – Xa Mát | Giữa mùa khô | Sáng sớm |
| Rừng tràm, sen súng, cò diệc | Láng Sen, Làng nổi Tân Lập | Mùa nước nổi | Sáng sớm, chiều muộn |
| Mặt hồ rộng, hoàng hôn | Hồ Dầu Tiếng | Cuối mùa mưa, mùa khô | Chiều muộn |
| Đồng lúa chín, cò theo máy gặt | Đồng ruộng Long An cũ | Mùa gặt theo từng vụ | Sáng và xế chiều |
| Núi trong mây, đồng bằng dưới chân núi | Quanh chân núi Bà Đen | Mùa mưa sau cơn mưa | Sáng sớm |
| Đời sống ven sông | Bờ sông Vàm Cỏ ở Tân An, Bến Lức | Quanh năm | Sáng sớm, chiều mát |
Lịch gặt lúa ở Long An cũ không trùng nhau giữa các xã, và có vùng làm tới ba vụ. Hỏi người bán vật tư nông nghiệp, người chạy máy gặt xem ruộng nào sắp gặt là nhanh nhất.
Vì sao sáng sớm và chiều muộn là giờ của chim
Chim kiếm ăn mạnh nhất sau khi rời chỗ ngủ vào buổi sáng và trước khi về tổ buổi chiều. Giữa trưa, nhất là mùa khô ở Tây Ninh, trời nóng, chim nghỉ trong tán cây, đồng ruộng gần như không còn bóng cò.
Ánh sáng cũng đẹp vào hai khoảng ấy. Nắng xiên, màu ấm, bóng đổ dài làm cảnh đồng bằng phẳng có chiều sâu. Giữa trưa, nắng chiếu thẳng đứng làm mọi thứ bẹt ra, trời trắng xoá, ảnh nào cũng giống ảnh nào.
Mùa mưa có thêm một khoảnh khắc đáng chờ: ngay sau cơn mưa chiều, không khí sạch, mây tan dần, có khi ló cầu vồng. Người chụp quen vùng này hay đợi mưa tạnh rồi mới ra đồng.
Điều đó có nghĩa là muốn ngắm chim, chụp cảnh ở vùng xa như Lò Gò hay Láng Sen thì gần như phải ngủ lại gần đó. Đi từ TP.HCM tới nơi lúc chín giờ sáng thì buổi đẹp nhất đã qua.
Ứng xử với chim và với rừng
Giữ khoảng cách, để chim tự đến gần. Thấy chim ngẩng đầu, ngừng ăn, nhìn về phía mình là đã quá gần. Lùi lại vài bước.
Không xua chim bay để chụp cảnh bay. Mỗi lần bị xua, chim mất năng lượng và có thể bỏ bãi kiếm ăn đó.
Không tới gần tổ chim. Chim bố mẹ bị làm phiền có thể bỏ tổ. Mùa làm tổ ở các khu bảo tồn thường có lối hạn chế, hãy tôn trọng.
Không phát tiếng chim từ loa để dụ. Cách này làm rối hành vi của chim, nhất là mùa sinh sản.
Không rải mồi. Chim quen mồi người cho sẽ đổi tập tính và dễ bị bắt.
Không bẻ cành "dọn khung hình". Một cành cây che tổ là thứ che chở cho chim, không phải vật cản của người chụp.
Không chia sẻ vị trí tổ chim quý lên mạng. Người bẫy chim cũng đọc mạng xã hội.
Mang hết rác về. Kể cả vỏ pin, nắp ống kính, túi nilon gói đồ ăn.
Ứng xử với người dân và đất của họ
Xin phép trước khi bước xuống ruộng hay vào vườn. Bờ ruộng là lối đi của người làm, giẫm sụp bờ là nước ruộng chảy mất.
Không đứng chắn đường máy gặt. Máy gặt quay đầu ở bờ ruộng, người lái không phải lúc nào cũng thấy người đứng sau.
Hỏi trước khi chụp người làm việc. Đa số người dân vui vẻ, nhưng có người không thích bị chụp khi đang lấm lem. Một câu hỏi là đủ.
Không dựng cảnh, không trả tiền để người ta "đóng vai". Nó làm méo đời sống thật mà mình đến để ghi lại.
Đậu xe sát lề, không chắn đường đê. Đường ven ruộng hẹp, xe công nông, xe chở lúa phải qua.
Không thả flycam trên đầu nhà dân khi chưa hỏi. Tiếng máy bay sát mái nhà khiến người ta khó chịu, gà vịt hoảng.
Mua đồ ở quán quê. Ly nước mía, ổ bánh mì ở quán đầu đường là cách cảm ơn đơn giản nhất.
Một buổi sáng chụp ở đồng quê trông thế nào
Người quen chụp đồng quê Long An cũ thường ra khỏi nhà khi trời còn tối, tới bờ ruộng lúc phía đông vừa ửng. Khoảng nửa tiếng đầu là lúc sương còn là là trên mặt lúa, hàng cây xa chỉ là những bóng mờ. Ảnh đẹp nhất của buổi sáng hay nằm trong quãng này, rồi nắng lên rất nhanh.
Cò ra đồng muộn hơn người một chút. Chúng bay thành từng nhóm nhỏ từ những rặng tre, rặng tràm nơi ngủ đêm, đáp xuống những thửa ruộng vừa cày, vừa bơm nước. Ruộng nào đang có máy làm đất, máy gặt là ruộng đó có cò, vì máy lật lên cả cá, cả côn trùng.
Tới khoảng giữa buổi sáng, nắng đã gắt, mặt ruộng hắt sáng trắng, đó là lúc nên tạm nghỉ. Người địa phương đi làm đồng cũng nghỉ tay lúc này, kéo nhau vào quán nước đầu kênh. Ngồi chung một bàn, hỏi chuyện mùa vụ, nhiều khi biết được ruộng nào chiều nay gặt, bãi nào cuối tuần có đàn chim lớn.
Đó là lý do người chụp lâu năm hay nói ảnh đẹp ở vùng quê không đến từ việc tìm "góc lạ" trên mạng, mà đến từ việc quay lại một chỗ nhiều lần, quen người, quen ruộng, quen giờ nắng. Lần đầu đến, đừng tham đi nhiều nơi; một bờ ruộng, một buổi sáng trọn vẹn đã đủ.
Bay flycam ở Tây Ninh mới: làm đúng trước khi cất cánh
Flycam cho những khung hình đẹp nhất của đồng bằng, nhưng cũng là thiết bị bị kiểm tra nhiều nhất, nhất là ở tỉnh có đường biên giới dài.
- Tìm hiểu quy định bay hiện hành. Việc bay thiết bị bay không người lái có quy định riêng về xin phép; quy định có thể thay đổi, nên đọc từ nguồn chính thức.
- Tránh khu vực biên giới, đồn trạm, khu quân sự. Gần cửa khẩu Mộc Bài, Xa Mát và vùng sát biên là nơi không nên tự ý bay.
- Hỏi ban quản lý trước khi bay ở vườn quốc gia, khu bảo tồn. Tiếng máy làm đàn chim hoảng; nhiều nơi không cho bay.
- Không bay trên đám đông, lễ hội, khu tôn giáo. Kể cả khi thấy người khác bay. Ở các nơi thờ tự, xin phép ban quản lý trước khi có ý định chụp từ trên cao.
- Kiểm tra gió trước khi bay ở hồ Dầu Tiếng. Gió mặt hồ mạnh và giật; rơi máy xuống hồ là mất hẳn.
Câu hỏi thường gặp
Ngắm chim ở Tây Ninh mới nên đi đâu?
Rừng khộp Vườn quốc gia Lò Gò – Xa Mát và vùng đất ngập Láng Sen là hai nơi có nhiều chim nhất. Đồng lúa vùng Đồng Tháp Mười mùa gặt cũng có rất nhiều cò, diệc đi theo máy gặt.
Người mới ngắm chim cần mua gì?
Một ống nhòm phổ thông, nón, áo màu trầm và một ứng dụng nhận diện chim trên điện thoại là đủ để bắt đầu. Máy ảnh ống kính dài có thể tính sau, khi đã biết mình thật sự thích.
Mặc áo màu gì khi đi ngắm chim?
Nên mặc màu trầm như xanh rêu, nâu, xám. Áo màu sặc sỡ hoặc trắng toát dễ làm chim cảnh giác từ xa.
Chụp ảnh đồng lúa chín ở Long An vào tháng nào?
Long An cũ trồng nhiều vụ lúa trong năm và lịch gặt mỗi vùng khác nhau. Cách nhanh nhất là hỏi người dân hoặc người chạy máy gặt ở xã mình định tới vài ngày trước.
Bay flycam ở Tây Ninh có cần xin phép không?
Việc bay thiết bị bay không người lái phải theo quy định hiện hành, trong đó có thủ tục xin phép. Ở vùng biên giới, gần đồn trạm và trong khu bảo tồn càng phải cẩn thận, nên tìm hiểu trước từ nguồn chính thức.
Có được chụp ảnh trong rừng tràm khu bảo tồn không?
Chụp ảnh bằng máy cầm tay thường được phép trên các tuyến dành cho khách. Bay flycam, đi vào khu hạn chế hay tới gần tổ chim thì phải hỏi ban quản lý trước.
