Đi núi Bà Đen trọn một ngày, cách hợp lý nhất là có mặt ở chân núi khi trời vừa sáng, làm xong việc chính trong buổi sáng, dù đó là đi lễ điện Bà hay lên đỉnh ngắm mây, rồi nghỉ trưa dưới chân núi và dành buổi chiều cho một điểm gần trước khi về. Cách lên xuống núi nên chọn theo sức của người yếu nhất trong nhóm, không theo người khoẻ nhất.
Núi Bà là chuyến đi mà ai ở miền Nam cũng nghĩ mình biết: lên núi, lễ Bà, ăn bánh canh, về. Nhưng một chuyến đi trọn vẹn khác một chuyến đi cho có ở những quyết định nhỏ: đi lúc mấy giờ, ai đi cáp treo ai leo bộ, đi lễ trước hay dạo trước, ăn trưa ở đâu để không phải chen, về lúc nào để không kẹt xe.
Bài này gom những quyết định đó thành một kế hoạch cho một ngày, kèm vài tình huống thật của những kiểu nhóm khác nhau. Không có giá vé hay giờ mở cửa, vì những thông tin đó do khu du lịch quy định và thay đổi; người đi nên xem trên kênh chính thức trước khi khởi hành.
Núi Bà Đen ở đâu trong tỉnh Tây Ninh mới?
Núi Bà Đen nằm ở phía đông bắc khu vực thành phố Tây Ninh (cũ), không xa Tòa Thánh Cao Đài ở Hòa Thành. Từ khi Tây Ninh và Long An hợp nhất thành tỉnh Tây Ninh mới, núi Bà vẫn là biểu tượng của nửa phía bắc tỉnh, nửa đất cao với ruộng mía, vườn cao su, mì và hồ Dầu Tiếng.
Người ở TP.HCM thường đi theo hướng Củ Chi, qua Trảng Bàng rồi lên. Quãng đường khoảng một trăm cây số, thời gian thì tuỳ giờ đi: sáng sớm thông thoáng, cuối tuần và dịp lễ thì có thể kéo dài hơn nhiều. Người ở phía Long An cũ, như Tân An, Bến Lức, Đức Hòa, đi lên núi Bà cũng mất không ít thời gian, nhiều khi ngang hoặc hơn người đi từ TP.HCM, tuỳ nơi xuất phát.
Điều đáng nhớ là tỉnh mới rất rộng. Một ngày ở núi Bà là trọn một ngày; đừng định sáng lên núi, chiều xuống Đồng Tháp Mười. Muốn ghép thêm điểm, chọn điểm gần núi: Tòa Thánh ở Hòa Thành, hồ Dầu Tiếng, hoặc ghé Trảng Bàng ăn trưa trên đường về.
Khu núi Bà hiện là khu du lịch lớn, có quảng trường dưới chân núi, nhiều tuyến cáp treo, khu đỉnh với công trình tâm linh mới, xen với khu chùa Bà lâu đời ở lưng chừng núi. Cái cũ và cái mới nằm cạnh nhau, và người đi nên biết mình muốn tìm cái nào để chọn đường cho đúng.
Lịch một ngày ở núi Bà theo khung giờ
Khung giờ dưới đây tính cho nhóm đi từ TP.HCM, về trong ngày. Nhóm ngủ lại ở Tây Ninh có thể dời mọi mốc sớm hơn và thong thả hơn.
| Khung giờ | Việc chính | Ghi chú |
|---|---|---|
| Rạng sáng | Khởi hành, ăn sáng trên đường | Đi sớm là quyết định quan trọng nhất cả ngày |
| Đầu buổi sáng | Tới chân núi, gửi xe, mua vé | Chụp ảnh chỗ gửi xe, hẹn điểm gặp lại |
| Buổi sáng | Lên núi, làm việc chính | Đi lễ điện Bà hoặc lên đỉnh, chọn một làm chính |
| Cuối buổi sáng | Dạo thêm, nghỉ, xuống núi | Xuống trước khi nắng gắt và trước giờ đông |
| Trưa | Ăn trưa, nghỉ ngơi | Ăn chay quanh chân núi hoặc ra Trảng Bàng, Hòa Thành |
| Đầu giờ chiều | Ghé một điểm gần | Tòa Thánh, hồ Dầu Tiếng, hoặc chợ mua đặc sản |
| Chiều | Khởi hành về | Về sớm hơn dòng xe chiều, nhất là cuối tuần |
Lịch này cố ý để trống nhiều. Một chuyến đi có người già và trẻ nhỏ luôn chậm hơn dự tính, và khoảng trống chính là thứ giữ cho ngày đi không thành cuộc chạy đua.
Chọn cách lên xuống theo sức từng người
Người khoẻ, thích vận động. Có thể leo bộ lên chùa Bà, đi chậm từ đầu. Cách chia chặng và nhịp leo có trong bài leo bộ lên chùa Bà bằng đường bậc thang.
Người khoẻ nhưng gối yếu. Leo bộ lên, đi cáp treo xuống. Lên dốc mệt tim nhưng nhẹ khớp, xuống dốc thì ngược lại.
Người đã quen leo núi đá. Có thể tính leo đỉnh, nhưng đó là một chuyến riêng, cần cả buổi và người thuộc đường, không nên ghép với đi lễ cho cả nhà.
Người lớn tuổi, người có bệnh nền. Cáp treo cả hai chiều, hỏi bác sĩ trước nếu có bệnh tim mạch, huyết áp.
Trẻ nhỏ. Cáp treo, có người lớn nắm tay ở ga và ở khu chùa có khỉ.
Phụ nữ mang thai. Hỏi bác sĩ trước. Nếu đi, chỉ nên đi cáp treo và tránh hẳn những ngày đông.
Người sợ độ cao. Thử cáp treo với người đi cùng, ngồi quay vào trong. Nếu không được, ở lại khu chân núi cũng có chỗ thờ và cảnh đẹp.
Nhóm có nhiều kiểu người. Tách nhóm có kế hoạch: người leo bộ đi trước, người đi cáp treo lên sau, hẹn gặp ở một điểm cụ thể trong khu chùa.
Ai cũng mệt sau buổi sáng. Đừng ép ai đi bộ xuống chỉ vì đã định từ trước. Đổi kế hoạch theo sức thật lúc đó.
Chuẩn bị từ tối hôm trước
Phần lớn rắc rối trong ngày đi núi Bà bắt đầu từ chuyện thiếu một thứ nhỏ, hoặc quên kiểm một thông tin.
- Xem thông báo của khu du lịch. Giờ mở cửa, tuyến cáp treo nào đang chạy, có sự kiện hay điều chỉnh gì trong ngày.
- Xem dự báo thời tiết. Mùa mưa, giông thường tới vào buổi chiều; lên núi buổi sáng là an toàn hơn.
- Chuẩn bị quần áo vừa leo vừa lễ. Quần dài, áo có tay, giày đế bám. Mang thêm áo khoác mỏng.
- Soạn túi nước và đồ ăn nhẹ. Nước nhiều hơn mình nghĩ, đồ ăn cất trong túi kín vì khu chùa có khỉ.
- Sạc đầy điện thoại và pin dự phòng. Gửi lịch trình cho người ở nhà nếu nhóm có người đi leo đỉnh.
- Thống nhất ai giữ trẻ nào, ai dìu ai. Phân công rõ từ trước, sáng ra không phải bàn lại giữa bãi xe.
- Chuẩn bị đồ lễ gọn. Hoặc định sẵn mua ở chân núi. Cách dâng lễ, thắp nhang đúng mực có trong bài viếng chùa trên núi Bà Đen cho đúng lễ.
- Ngủ sớm. Đi núi Bà là ngày dậy sớm và đi bộ nhiều. Thức khuya rồi lên núi là kiểu chuẩn bị dẫn tới choáng.
Buổi sáng trên núi: làm việc chính trước, dạo sau
Lên tới khu chùa Bà, điều nên làm đầu tiên là nghỉ vài phút, uống nước, rồi đi thẳng tới điện Bà làm lễ. Lý do đơn giản: càng về trưa, khách càng đông, điện càng chật, nắng càng gắt. Làm việc chính khi còn sớm thì phần còn lại của buổi sáng là thong thả.
Sau điện Bà, có thể đi viếng chùa Hang, các am nhỏ quanh đó. Đường giữa các điểm vẫn là bậc thang, có đoạn dốc, nên người già chọn vài điểm chính là đủ. Đây cũng là lúc dễ gặp khỉ; giữ đồ ăn kín, đừng cho khỉ ăn, đừng để trẻ đến gần.
Nếu chọn lên đỉnh thay vì đi lễ, buổi sáng sớm là lúc có cơ hội thấy mây nhất. Mây không có ngày nào chắc chắn, nhưng gần như chắc chắn là trời trưa thì nắng gắt và khu đỉnh đông khách. Lên đỉnh rồi, đi một vòng, ngồi nghỉ, ngắm hồ Dầu Tiếng nếu trời trong, rồi xuống trước trưa.
Muốn làm cả hai, đi lễ chùa Bà và lên đỉnh, thì tính kỹ thời gian chờ ở mỗi ga cáp treo. Ngày thường làm được; ngày đông thì thường là phải bỏ một. Với nhà có người già, câu hỏi nên đặt là "mình có muốn cả nhà về tới nhà còn vui không", chứ không phải "đã tới thì phải đi cho hết".
Ăn uống trong ngày đi núi Bà
Ăn sáng trước khi vào khu du lịch. Trên đường lên, các thị trấn dọc đường có nhiều quán ăn sáng, rẻ hơn và đỡ chờ hơn trong khu.
Ăn chay quanh chân núi. Vùng núi Bà và Hòa Thành có truyền thống ăn chay, quán chay nhiều, hợp với ngày đi lễ.
Bánh canh Trảng Bàng. Món gắn với tên đất, thường ăn trên đường về. Trảng Bàng nằm trên trục đường về TP.HCM nên tiện ghé.
Bánh tráng phơi sương cuốn rau. Đặc sản của vùng Trảng Bàng, ăn với thịt luộc và rất nhiều loại rau rừng, rau vườn.
Muối tôm, muối ớt. Món quà người đi Tây Ninh hay mua về. Mua ở cửa hàng có nhãn mác rõ ràng.
Mãng cầu dưới chân núi. Vườn mãng cầu quanh núi Bà nổi tiếng. Mùa thuận thì mua được trái ngon ngay ven đường.
Uống nước thường xuyên, ăn nhẹ giữa buổi. Đi lễ, đi bộ dưới nắng mà bỏ bữa dễ hạ đường huyết, nhất là người lớn tuổi.
Hỏi giá trước khi gọi món ở khu đông khách. Ngày lễ, giá ở khu du lịch có thể khác ngày thường. Hỏi trước thì không phải khó chịu sau.
Ba tình huống thật: ba kiểu nhóm, ba cách đi
Gia đình ba thế hệ từ TP.HCM, đi Chủ nhật đầu tháng Ba âm lịch. Ông bà ngoài bảy mươi, hai đứa nhỏ năm và tám tuổi. Cả nhà đi cáp treo lên khu chùa Bà, ông bà lễ điện Bà, cha dẫn hai đứa nhỏ ra một góc thoáng xem cảnh, mẹ đi cùng ông bà. Xong việc chính trước mười giờ, cả nhà xuống, ăn chay ở chân núi, chiều ghé Tòa Thánh một chút rồi về. Ông bà mệt nhưng vui, lũ nhỏ nhớ nhất là đàn khỉ. Đây là kiểu đi phù hợp với đa số gia đình.
Nhóm bạn trẻ muốn leo bộ và săn mây. Năm người, hai người từng leo núi, ba người chưa. Họ chia làm hai: hai người quen leo cùng người dẫn đường đi đường mòn lên đỉnh từ rất sớm, ba người còn lại leo bộ bậc thang tới chùa Bà rồi đi cáp treo từ đó lên đỉnh. Cả nhóm gặp nhau trên đỉnh, rồi cùng đi cáp treo xuống. Không ai phải gồng quá sức, ai cũng có trải nghiệm của mình. Bài leo đỉnh núi Bà Đen bằng đường mòn đá nói rõ vì sao người mới không nên tự đi đường mòn.
Một bác đi lễ một mình từ phía Long An cũ. Bác đi xe khách lên Tây Ninh từ chiều hôm trước, ngủ lại một nhà nghỉ gần núi, sáng sớm lên chùa Bà bằng cáp treo, lễ xong ngồi nghỉ ở sân chùa khá lâu rồi mới xuống. Đi một mình nên bác chọn ngày giữa tuần, báo con cái giờ lên giờ về, và giữ điện thoại luôn trong túi áo có khoá. Đi chậm, đi đúng ngày vắng là cách đi lễ một mình dễ chịu nhất.
Ba tình huống có một điểm chung: kế hoạch được làm theo người yếu nhất, việc chính được làm trước, và có chỗ trống để đổi ý. Không có kế hoạch nào đúng cho mọi nhóm, nhưng ba nguyên tắc này thì đúng gần như mọi lần.
Những sai lầm hay gặp khi đi núi Bà trong ngày
Khởi hành muộn vì nghĩ "chỉ một trăm cây". Một trăm cây số giờ cao điểm có thể thành cả buổi. Tới nơi đúng lúc đông và nắng nhất.
Ghép quá nhiều điểm trong một ngày. Núi Bà, Tòa Thánh, hồ Dầu Tiếng, chợ, đặc sản, rồi thêm một điểm ở Long An cũ. Kết quả là ngồi xe nhiều hơn đứng ngắm.
Để người khoẻ quyết định kế hoạch cho cả nhóm. Người khoẻ thấy leo bộ là thú vị, người già thấy là cực hình. Kế hoạch phải theo người yếu nhất.
Dạo trước, lễ sau. Tới điện Bà đúng giờ đông nhất, đứng chờ dưới nắng, mất hết thành tâm vì mệt.
Không hẹn điểm gặp lại. Lạc nhau trong khu đông người, điện thoại hết pin hoặc không nghe được vì ồn.
Mang đồ ăn lộ ra ở khu có khỉ. Bị giật đồ là chuyện nhỏ, bị cào cắn là chuyện phải đi tiêm phòng.
Mua vé, mua lễ qua người lạ chèo kéo. Vé trôi nổi có thể không dùng được; lễ gói sẵn rồi mới nói giá thì khó từ chối.
Về đúng giờ mọi người cùng về. Kẹt xe chiều Chủ nhật trên đường về TP.HCM có thể dài hơn cả lúc đi.
Quên rằng hội xuân là chuyện khác hẳn. Tháng Giêng đông gấp nhiều lần ngày thường; mọi mốc giờ trong bài này phải dời sớm hơn nữa. Cách đi mùa hội có trong bài hội xuân núi Bà Đen tháng Giêng.
Buổi chiều: ghép điểm gần và đường về
Sau buổi sáng trên núi, phần lớn người đi đều mệt hơn mình nghĩ. Buổi chiều nên nhẹ: một điểm gần, đi thong thả, rồi về. Tòa Thánh Cao Đài ở Hòa Thành là lựa chọn phổ biến nhất, chỉ cách núi một quãng ngắn. Vào Tòa Thánh cũng cần ăn mặc kín đáo và giữ trật tự như khi đi chùa, nên quần áo đi lễ buổi sáng dùng tiếp được.
Nếu nhóm thích cảnh nước, hồ Dầu Tiếng là chỗ ngồi hóng gió buổi chiều, ngắm mặt nước rộng và bóng núi Bà phía xa. Nhớ rằng hồ là hồ chứa nước lớn, không phải bãi tắm; ngồi trên bờ ngắm thì được, xuống nước là chuyện phải rất cẩn thận.
Trên đường về TP.HCM, Trảng Bàng là chỗ dừng hợp lý để ăn bánh canh, mua bánh tráng. Dừng ăn ở đây cũng giúp lùi giờ về, tránh được đoạn kẹt xe nặng nhất cuối chiều. Người về phía Long An cũ thì tính đường riêng, và nên về trước khi trời tối nếu đi xe máy.
Đi xe máy về đêm sau một ngày leo núi là điều nên tránh. Mệt, buồn ngủ, đường quốc lộ nhiều xe tải là ba thứ cộng lại rất nguy hiểm. Nếu đã quá muộn, ngủ lại Tây Ninh một đêm, sáng hôm sau về, vẫn tốt hơn cố chạy cho kịp.
Khi nào nên hỏi ban quản lý, nhân viên y tế hoặc cơ quan chức năng?
Thông tin vé, giờ mở cửa, tuyến cáp treo. Hỏi ban quản lý khu du lịch hoặc xem kênh thông tin chính thức. Đừng tin thông tin truyền miệng hay bài viết cũ.
Lễ cầu an, cầu siêu, đăng ký nghi lễ. Hỏi thẳng ban trị sự của chùa. Không đăng ký qua người đứng ngoài sân.
Người trong nhóm có bệnh nền. Hỏi bác sĩ trước chuyến đi, không phải sau khi đã leo được nửa đường.
Người bị choáng, đau ngực, khó thở trên núi. Báo ngay nhân viên khu du lịch gần nhất và gọi cấp cứu 115. Không tự cố đưa người bệnh đi bộ xuống.
Bị khỉ cào, cắn. Rửa vết thương thật kỹ bằng xà phòng và nước sạch, rồi tới cơ sở y tế để được tư vấn tiêm phòng.
Lạc trẻ em. Báo ngay bảo vệ, nhân viên khu du lịch, đưa ảnh trẻ chụp trong ngày. Ngày đông, đừng tự đi tìm một mình.
Mất tài sản, bị lừa đảo. Báo bảo vệ khu du lịch và công an nơi gần nhất (113). Giữ lại vé, hoá đơn, hình ảnh nếu có.
Định leo đường mòn lên đỉnh. Hỏi ban quản lý xem lối nào đang được phép đi, có cần đăng ký không, có cảnh báo thời tiết không.
Câu hỏi thường gặp
Đi núi Bà Đen một ngày từ TP.HCM có kịp không?
Kịp, nếu khởi hành từ rất sớm và chỉ chọn một việc chính trên núi. Ghép thêm một điểm gần như Tòa Thánh vào buổi chiều là vừa, đừng ghép nhiều hơn.
Nên đi lễ chùa Bà hay lên đỉnh núi Bà Đen?
Muốn đi lễ thì khu chùa Bà ở lưng chừng núi; muốn ngắm cảnh, xem mây thì lên đỉnh. Ngày thường có thể làm cả hai, ngày đông thì nên chọn một.
Đi núi Bà Đen nên ở lại Tây Ninh một đêm không?
Nên, nếu nhóm có người lớn tuổi, trẻ nhỏ hoặc muốn lên núi thật sớm. Ngủ lại giúp buổi sáng lên núi trước dòng khách xa và đỡ phải chạy xe đường dài hai lượt trong một ngày.
Ăn gì khi đi núi Bà Đen?
Quanh núi và Hòa Thành có nhiều quán chay, hợp ngày đi lễ. Trên đường về TP.HCM, Trảng Bàng có bánh canh và bánh tráng phơi sương cuốn rau rất đáng ghé.
Mùa nào đi núi Bà Đen dễ chịu nhất?
Những tháng chuyển mùa thường dễ chịu hơn giữa mùa khô nắng gắt hay giữa mùa mưa giông chiều. Dù mùa nào, đi buổi sáng sớm vẫn là cách tránh nắng và tránh đông tốt nhất.
Đi núi Bà Đen mất bao nhiêu tiền?
Chi phí gồm đi lại, vé vào khu du lịch, vé cáp treo nếu đi, ăn uống và đồ lễ. Giá vé do khu du lịch quy định và thay đổi theo thời điểm, nên xem trên kênh chính thức trước khi đi.
